مطالعه اثر متغیرهای اقلیمی(دما و بارندگی) بر روی رویش سالیانه گونه آزاد (Zelkova carpinifolia)

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد جنگلداری ـ پژوهشکده اکوسیستم‌های خزری ـ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 استادیار، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22092/ijwpr.2012.117091
چکیده

گونه­هایی گیاهی و ازجمله درختان در طول حیات زیستی­شان به تغییرات محیطی واکنش نشان می­دهند. یکی از روش‌های مطالعه واکنش درختان به متغیرهای محیطی ازجمله عوامل آب و هوایی گاهشناسی­درختی است. در این مطالعه با استخراج 20 نمونه رویشی از 10 درخت سرپا از یک توده درختان آزاد در منطقه ساری ـ بادله، تأثیر عوامل آب و هوایی (بارندگی و دما) بر روی رشد سالیانه گونه آزاد بررسی شد. با اندازه­گیری پهنای دایره‌های سالیانه نمونه­های رویشی، تاریخ­گذاری تطبیقی بین آنها انجام شد، و میانگین طول عمر درختان مورد مطالعه 78 سال (1389-1310 شمسی) تعیین گردید. مقادیر ضرایب حساسیت (MS)، میانگین ضریب همبستگی بین نمونه­های EPS و SNR به‌ترتیب 20/0، 5/0، 88/0 و 11/4 محاسبه شد. آنالیز روابط رویش و اقلیم در طول فاصله زمانی 1385-1330 با استفاده از تابع پاسخ(Response Function) نشان داد که دما تأثیر مهمی بر روی رشد نداشته ولی بارندگی در ماه بهمن تأثیر مثبت و معنی­داری (r=0/45 p<0.001) بر رشد حلقه­های سالیانه گونه آزاد داشته است. همچنین آنالیز واکنش رویش درخت آزاد در طول زمان به بارندگی در همین ماه (بهمن) نشان داد که تأثیر بارندگی بر رشد در دوره 1372-1354 شمسی اتفاق افتاده است. اما در سال­های اخیر (نزدیک به 1389) میزان تأثیرپذیری رویش از بارندگی کاهش یافته است. بنابراین شدت تأثیرپذیری رویش درختان از شرایط اقلیمی در طول زمان تغییر پیدا می­کند. درپایان می‌توان نتیجه­گیری کرد که از گونه آزاد به دلیل بالا بودن ضریب حساسیت و مقادیرEPS  و SNR آن می توان در مطالعات اقلیمی­شناسی­درختی استفاده کرد.