"واکاوی مضامین پنهان در نگاره های نسخه خاوران نامه ابن حسام و متن نهج البلاغه و گفتمان های موثر در شکل گیری این نسخه"

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، گروه هنر اسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان ایران.

2 دانشیار گروه هنراسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.

3 استاد گروه باستانشناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنراصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jfava.2024.369826.667228
چکیده

در این تحقیق، خاوران نامه ابن حسام خوسفی، اثری معتبر از دوره تیموریان و ترکمانان که تحت تأثیر مکتب نگارگری شیراز بوده، مورد بررسی قرار گرفته است. تمرکز اصلی تحقیق بر تفاوت‌های نمایش سیمای حضرت علی (ع) در نهج البلاغه و تصاویر خاوران نامه است.   در این مطالعه به منظور جواب به این پرسش ها که چرا و چگونه این تفاوت‌ها ایجاد شده و چه تأثیری از دین و سیاست در این تصویرسازی‌ها مشاهده می‌شود، از تحلیل کتابخانه‌ای، اسنادی، و تحلیل گفتمان انتقادی استفاده شده است.با استفاده از رویکرد تحلیل گفتمان و تحلیل‌های میشل فوکو، تحقیق به بررسی تأثیرات گفتمان‌های دینی، سیاسی و نگارگری قرن نهم هجری بر شکل‌گیری این نسخه پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چگونه تصاویر خاوران نامه به برساخت مفهوم یک قهرمان جنگ‌طلب منجر شده که با چهره تیمور و جانشینانش همخوانی دارد. این پژوهش نه تنها به فهم عمیق‌تری از تأثیرات متقابل هنر، دین و سیاست در دوره تیموریان کمک می‌کند، بلکه به بررسی نقش نگارگری در شکل‌گیری مفاهیم تاریخی و مذهبی می‌پردازد. این تحقیق علل مغایرت تصاویر و ابیات با سیمای آن حضرت در نهج البلاغه را از نظر گذرانده و علل و نحوه غیاب حلقه‌ی مفقوده (صلح، عدالت و مهربانی) در چهره ایشان را بررسی کرده است.