فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مصحف امیرمؤمنان علیه السلام از مسلمات تاریخی و روایی است. یکی از روایات پُربسامد در خصوص محتوای مصحف حضرت، حدیث«وَ لَقُد جِئتُهُم بِالکِتابِ کَمَلاً مُشتَمِلاً عَلَى التَنزِیلِ وَ التَأوِیلِ»  است که در کتاب آلاءالرحمن فی تفسیر القرآن ذکر شده است. منبع اصلی روایت، کتاب احتجاج طبرسی است که بدون ذکر سند، روایت را نقل کرده است. اما به کمک روایات مشابه و هم­مضمون، می­توان به معنای «تنزیل» و «تأویل» در این روایت دست یافت. این پژوهش به روش تحلیلی – توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه­ای صورت پذیرفته است. هدف از آن اعتبارسنجی سندی و دلالی روایت مذکور، با کمک آیات و احادیث است. دستاوردهای چنین است، مصحف امیرمؤمنان علیه السلام مجموعه کاملی از وحی الهی، شامل تنزیل و تأویل بود. «تنزیل» آیات موجود در مصحف عثمانی است و «تأویل» نیز توضیحات اضافی پیرامون آیات قرآن است که اصطلاحاً «وحی بیانی» نامیده می­شود و در حاشیه مصحف حضرت نوشته شده بود. براساس روایات تأویل نیز مانند تنزیل بر رسول اکرم ’ وحی شده و طبق روایت مذکور در مصحف حضرت علی علیه السلام گردآوری شده است.