تحلیل تغییرات بارش حوضه ی آبریز هراز با استفاده از روش های آماری و تکنیک تحلیل طیفی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی دانشگاه حکیم سبزواری

2 استادیار اقلیم شناسی دانشگاه حکیم سبزواری

3 استادیار اقلیم‌شناسی دانشگاه حکیم سبزواری

4 استادیار اقلیم‌شناسی دانشگاه حکیم سبزواری.

doi
چکیده

شناسایی رفتار بارش از مهم‌ترین اصول برنامه‌ریزی‌های محیطی به شمار می‌رود. چرا که رفتار بارش در بلندمدت راه را برای برنامه­ریزی­های محلی و منطقه­ای هموار می­نماید. پژوهش پیش­رو با هدف پیش‌آگاهی مدیریت سیلاب در حوضه­ی آبریز هراز واقع در جنوب استان مازندران انجام شده است. بدین منظور از تحلیل روند و تکنیک‌ تحلیل طیفی استفاده شده است. داده­های بارش مورد نیاز در بازه­­ی زمانی 2007-1951 از  پایگاه داده­ی بارش آفرودیت اخذ شده است. نتایج نشان داد که ضریب تغییرات بارش در سطح حوضه در ماه‌های گرم سال نسبت به دوره­ی سرد سال بیشتر بوده است. همچنین با توجه به آماره‌های پراکندگی به دست آمده، بزرگ‌ترین خوشه‌های بارش در حوضه­ی آبریز هراز در فصل زمستان ایجاد می‌شوند که نشان‌دهنده­­ی نظم نسبی بارش در منطقه­ی مورد مطالعه می‌باشد. تحلیل طیفی مشاهدات بارش، حاکی از وجود چرخه‌های سینوسی معنی‌دار 2-3، 5-3، 5-11 و 11 سال به بالا در منطقه­ی مورد مطالعه است. وجود این چرخه‌ها را می‌توان به تأثیر عوامل کلان‌مقیاس جوی- اقیانوسی نسبت داد. شیب خط روند به دست آمده برای بارش سالانه­ی حوضه­ی آبریز هراز 67/7 میلی­متر بر دهه به دست آمد. مهم‌ترین ساز و کاری که می‌توان بر اساس آن با وجود روند افزایشی دما، مقادیر مثبت بارش را در حوضه­ی آبریز هراز توجیه نمود، ساز و کار «مرطوب‌ترشدن گرم‌تر» است که بر اساس آن هر چه دمای سطحی منطقه بالاتر باشد، مقدار بارندگی بیشتر است.