فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخمین اجزاءِ تبخیر و تعرق گیاه ذرت با استفاده از مدل‌های تجربی، برای مدیریت مصرف آب در آبیاری سودمند است. در این پژوهش، مقدار اجزاءِ تبخیر و تعرق ذرت در مراحل رشد و برای شرایط تنش شوری، مدل‌سازی شد. در سال 1399 و در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) ، تیمارهای شوری از طریق آب با هدایت الکتریکی (S 0 )5/0، (S 1 )1/2، (S 2 )5/3 و (S 3 )7/5 دسی‌زیمنس بر متر، در بستر کشت مینی‌لایسمتر اِعمال شد. مدل‌سازی اجزاءِ تبخیر-تعرق ذرت، با توابع رگرسیونی شامل فرم‌های خطی، نمایی، لگاریتمی، درجه دوم و توانی انجام شد. پارامترهای تبخیر - تعرق (ET c )، ضرایب تنش تبخیر-تعرق (K s ) و حساسیّت مرحله رشد گیاه (K pi ) به‌عنوان متغیرهای مستقل و پارامترهای تعرق(T)  و تبخیر (E) به‌عنوان متغیر وابسته (در مدل‌های مجزا) در نظر گرفته شد. ضرایب مجهول در معادلات توسط نرم‌افزار SPSS برآورد شد و مدل‌های رگرسیونی چند متغیره تولید شد. از تیمار S 0 تا S 3 ، مقادیر پارامترهای تبخیر - تعرق، تعرق و تبخیر (در کل دوره رشد) به ترتیب در بازه 420-5/307، 289-150 و 131- 5/157 میلی‌متر اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد در شرایط تنش شوری، تعرق ذرت به میزان بیشتری نسبت به تبخیر - تعرق کاهش یافت. اما به همان اندازه، به مقدار تبخیر از سطح خاک افزوده شد. در ارزیابی مدل‌سازی‌، مدل‌های نمایی و درجه دوم به ترتیب به‌عنوان مدل‌های بهینه برای تخمین مقادیر تعرق و تبخیر انتخاب شدند. مقدار ضریب حساسیّت در چهار مرحله رشد (K p ) به ترتیب برابر با 556/0، 972/0، 315/1 و 432/0 (در مدل نمایی) و 485/1، 238/1، 447/0 و 816/0 (در مدل درجه دوم) بود. دستاورد پژوهش این بود که مدل‌های رگرسیونی عملکرد قابل قبولی برای شبیه‌سازی اجزاءِ تبخیر و تعرق ذرت در شرایط تنش شوری داشتند. ازاین‌رو با تخمین مقدار تعرق، نیاز خالص آبی گیاه به طور واقعی برآورد شده و راندمان مصرف آب افزایش می‌یابد. همچنین با تخمین مقدار تلفات تبخیر، راندمان کاربرد آب در آبیاری دقیق‌تر محاسبه می‌شود.