نظریه زیبایی‌شناختی فرم معنادار کلایو بل در پرتو مکتب نئوپلاستیسیسم پیت موندریان

نویسندگان

1 دانشیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س،) تهران، ایران.

2 استادیار گروه آموزش هنر، مرکز آموزش عالی شهدای مکه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfava.2024.367786.667207
چکیده

علیرغم نقشِ محوری نظریه فرمالیسمِ کلایو بل در شکل‌گیری نظریاتِ گوناگون هنر مدرن در قرن بیستم، سوالات بسیاری در این زمینه قابل طرحند که هنوز پاسخ درخوری نیافته‌اند. از جمله مهمترین آنها اینکه این نظریه چگونه نزد هنرمندانِ نظریه‌پرداز مدرن تاویل و تفسیر شده است؟ به عبارتی این مقاله در صدد پاسخ به این پرسش است که آیا ابهامات نظریه فرم معنا دارِ بل در پرتو نظریات هنری مدرن، بویژه مکتب نئوپلاستیسیسمِ پیت موندریان، روشن و مرتفع می گردد؟. هدف این مقاله کشف تناظرات و تباینات میان نظریه فرم معنا دارِ کلایو بل و مکتب نئوپلاستیسیزمِ موندریان و ابهام‌زدایی از نظریۀ فرمالیسمِ بل است. نتایجِ این مقاله با اتکا به روشِ بینامتنی و بر پایه روشِ توصیفی-تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای حاصل شده است. بدین ترتیب که مفاهیمِ فرم معنا دار و احساسِ زیبایی شناختی و وجود دور در تبیین این نظریه با ارجاع و قیاس بین نوشته های نظری بل و موندریان مورد واکاوی قرار گرفته است. در انتهای این مقاله در خواهیم یافت که شباهت‌ها و تناسبات ظریفی بین نظریۀ فرم معنادارِ بل و مکتب شکل آفرینیِ نو موندریان وجود دارد و تفسیر و تاویل موندریان از نظریه فرم معنا دار، برخلاف بل، عاری از دورِ باطل است.