تحلیل نگاره سفینةالنجات اثر محمدعلی رجبی بر اساس نظریه ترامتنیت ژرار ژنت
نویسندگان
1 د انشجوی د کتری پژوهش هنر، گروه پژوهش هنر، د انشکد ه هنر، د انشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 استاد یار گروه پژوهش هنر، د انشکد ه هنر، د انشگاه شاهد، تهران، ایران .
doi
10.22059/jfava.2023.360165.667123چکیده
مزایای استفاده از پیش متن های متعدد، غنا بخشیدن به آثار هنری و بیان معانی متعدد در یک اثر واحد است که نمود آن را میتوان در نگاره سفینةالنجات اثر استاد رجبی مشاهده کرد. هدف از این مطالعه شناسایی انواع روابط ترامتنی و پیش متنهای مورداستفاده در نگاره سفینةالنجات با روش ترامتنیت ژنت و درصدد پاسخ به دو سؤال است: نگاره سفینةالنجات اثر استاد رجبی دارای کدامیک از گونههای روابط ترامتنی است؟ این پژوهش به روش توصیفیِ تحلیل محتوا و رویکرد تطبیقی انجامشده و ازجمله تحقیقات کیفی محسوب میشود. شیوه جمعآوری دادهها کتابخانهای و مشاهدهای است. نتایج نشان میدهد نگاره غیر از رابطه فرامتنی تمام انواع رابطه ترامتنی را دارد. هنرمند علاوه بر استفاده از پیشمتنهای متنوع مانند قرآن و شاهنامه فردوسی، مواردی را در جهت غنای معنایی، به نگاره افزوده و علاوه بر استفاده از پیش متنهای نوشتاری از پیشمتنهای تصویری که مهمترین آن نگاره "گفتار اندر ستایش پیغمبر " در شاهنامه تهماسبی بهره برده است و در چهرهپردازی علاوه بر استفاده از شیوههای نگارگری سنتی از شیوه چهرهپردازی استاد فرشچیان هم استفاده شده است. هنرمند توانسته علاوه بر به نمایش گذاشتن قدرت قلم و مهارت فنی؛ اثر را از تصویری روایتگر به بیشمتنی جدید تبدیل نماید و در عین وفاداری به پیش متنها بیانی فراتر از آنها برای عصر حاضر داشته باشد.
