فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بلوچی‌دوزی از مشهورترین هنرهای سنتی در میان اقوام بلوچ ساکن در ایران و پاکستان است. مردم این دو خطه در بحث بلوچی‌دوزی دارای فرهنگ یکسانی هستند اما تمایز بین طرح و تکنیک در مناطق مختلف بلوچستان موجب گستردگی جغرافیای این هنر و تنوع بالا به لحاظ نقوش و نحوۀ اجرا گشته است. بر این مبنا پژوهش حاضر به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای، در پی پاسخگویی بدین پرسش‌ها است که: میان شیوۀ دوخت و طراحی نقوش در بلوچی‌دوزی ایران و پاکستان چه شباهت‌هایی وجود دارد؟ و مهم‌ترین تفاوت‌های موجود در این عرصه کدام‌اند؟ برای بررسی بهتر، نمونه‌ها به شیوۀ انتخابی از میان چهل تکنیک‌دوخت رایج در مراکز عمدۀ بلوچی‌دوزی ایران و پاکستان برگزیده شدند. سپس با در نظر گرفتن سه شاخصۀ اساسی؛ نقش‌پردازی، رنگ‌بندی و تکنیک‌اجرا با رویکرد تطبیقی مقایسه‌ای میان آن‌ها صورت گرفت. یافته‌ها نشان‌گر آن است که با وجود شباهت‌های چشمگیر میان بلوچی‌دوزی ایران و پاکستان، تکنیک‌دوخت و شیوۀ اجرای نقش بر روی پارچۀ، ایجاد تمایز میان بلوچی‌دوزی‌های این دو کشور را امکان‌پذیر می‌سازد. همچنین شمارش تاروپود در بلوچی‌دوزی ایران که نوعی مهارت‌دوخت تلقی می‌شود، سلیقۀ هنری خاصی را در این آثار رقم زده که وجه ممتاز این هنر در ایران است.