پژوهشی در طرح و نقش سنگ قبرهای گورستان بُزلَر هفشجان و قبرستان ارامنه‌ی سیرَک با رویکرد تطبیقی-تحلیلی (با تاکید بر طرح و نقوش گیاهی و حیوانی)

نویسندگان

1 استادیار, گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 کارشناسی ارشد، صنایع دستی، گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jfava.2023.350996.667009
چکیده

سنگ قبرها در مناطقی که مردمش به کمال صناعت و ذوق و غنای تمدن آراسته باشند، منظومه ­ای بکر جهت مطالعه خواهد بود. کثرت طرح و نقش در متن و زمینه ­ای که موضوعش با اساسی ­ترین مقوله­ ی زندگی انسان یعنی مرگ و زندگی عجین است، داستانی جذاب از تنوع نمادها و کیفیت یگانه­ ی تجربه ­ی زیبایی­ شناختی دارد. قبرستان «بُزلَر[i] هفشجان» و «ارامنه سیرَک[ii]» در چهارمحال و بختیاری از این دست منظومه­ ها هستند.این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی می­ کوشد ارزش های هنری و نمادین (خصوصا نقوش گیاهی و حیوانی) سنگ قبور این دو حوزه را بررسی کرده و نحوه تعامل آن دو را با وجود تفاوت در دین و مذهب­شان نشان دهد. از همین منظر نیم ­نگاهی به مطالعات جامعه­ شناختی در داد و گرفت فرهنگی ایرانیان با مهاجرین میهمان خواهیم انداخت.  روش گردآوری داده­ ها عمدتا میدانی است و بر مبنای تحلیل طرح و نقش ­ها صورت می گیرد.جایی که پای هنر و زیبایی به میان می­آید، حصارها و تمایزات ناشی از تعصب مذهبی در بحث تعاملات فرهنگی رنگ می­ بازد. یافته ­های پژوهش نشان می ­دهد در فرهنگ تصویری سنگ قبرهای «بزلر» و «سیرک» در یک منطقه ی واحد با دو مذهب متفاوت مردمش، کارکرد هنر و زیبایی بر تعصبات خاص مذهبی هرچند که اثر محرز دارد، تفوق تام می­ یابد.