«درام» در برگزیده‌ای از پوسترهای سینمای ایران: مطالعه‌ای در چهارچوب روایت‌شناسی ساختارگرا

نویسندگان

1 دانشیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده موسیقی و هنرهای نمایشی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری مطالعات تئاتر، گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jfava.2023.351122.667012
چکیده

باوجود گسترش رسانه­ های ویدئویی و شبکه­ های مجازی باقابلیت اشتراک ­گذاری آثار ویدئویی، پوستر هنوز یکی از اولین و مهم‌ترین عناصر اطلاع ­رسان در مورد یک اثر سینمایی است. اجزای متنوع پوسترهای سینمایی به‌راحتی می ­توانند عناصر مهمی از داستان، شخصیت‌ها، ژانر و بسیاری از اجزای دراماتیک دیگر فیلم را به مخاطب منتقل کنند و به اولین عنصر روایی و دراماتیک فیلم تبدیل شوند. ازآنجاکه جستجوی درام و روایت در هنرهای دوبعدی مانند پوستر از طریق خوانش ­های بینامتنی امکان­پذیر است، با شناخت مفاهیم لایه­های روایی در نظریات ژرار ژنت و همچنین آشنایی با ویژگی­ های روایت سینمایی در نظریات افرادی مانند سیمور چتمن، می­توان میان روایت دراماتیک در فیلم و پوستر ارتباط برقرار کرد و از این طریق راهکاری عملی برای خلق پوسترهای دراماتیک و روایی عرضه کرد. در این پژوهش، پس از معرفی درام و اجزای سازنده آن، عناصر دراماتیک موجود در پوسترهای برگزیدۀ سینمای ایران در دهه ­های 40 و 50 بر اساس نظریات ژنت و چتمن مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. بر اساس یافته­ ها، می­توان گفت که درام در پوسترهای دهه­ های 40 و 50 سینمای ایران در سه سطح خود را نشان می ­دهند: در سطح اول ژانر و موضوع (تم)، در سطح دوم شخصیت­ ها و روابط میان آن‌ها و در سطح آخر پیرنگ درام با به تصویر کشیدن کنش دراماتیک به مخاطب منتقل می­شود.