فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت عناصر غذایی همانند توصیه نهاده‌های کودی برای دستیابی به محصول پایدار اقتصادی گیاه برنج ضروری است. برنامه‌های مدیریت عناصر غذایی برای شرایط هر مزرعه باید ضمن بهینه‌سازی تولید و سود کشاورز، دارای کمترین اثرات نامطلوب زیست محیطی باشد. این مطالعه با هدف تعیین مناسب‌ترین مدیریت تغذیه گیاه برنج در اراضی شالیزاری از جنبه عملکرد و بهره اقتصادی از سال 1397 به مدت دو سال انجام شد. در این بررسی تعداد ده مزرعه در بخش کوچصفهان که از نظر ویژگی‌های خاک و مدیریت تغذیه متفاوت بودند، انتخاب شدند. سپس در هر مزرعه شش کرت آماده ‌و تیمارهای کودی شامل N 0 (بدون نیتروژن)،  P 0 (بدون فسفر)، K 0 (بدون پتاسیم) و N 1 P 1 K 1 (توصیه کودی عمومی موسسه تحقیقات برنج)، N 2 P 2 K 2 (توصیه کودی موسسه تحقیقات برنج بر مبنای آزمایش خاک) و N 3 P 3 K 3 (توصیه کودی بر اساس آزمایش خاک به اضافه مصرف کود کامل و کود محرک رشد) در آنها اعمال و با مدیریت کودی عرف زارع مقایسه شدند. در این پژوهش ویژگی‌های مرتبط با حاصلخیزی خاک و عملکرد گیاه اندازه‌گیری و عرضه نیتروژن، فسفر و پتاسیم بومی خاک محاسبه شدند. بررسی‌ها نشان داد عرضه بومی نیتروژن و فسفر خاک اراضی به ترتیب در دامنه 20 تا 37 و 3 تا 9 کیلوگرم در هکتار کم بودند. تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد اثر تیمارهای کودی بر عملکرد شلتوک، در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار‌ بودند و بیشترین میانگین عملکرد مربوط به تیمار N 3 P 3 K 3 به مقدار 3968 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. اما این توصیه اختلاف معنی‌داری با تیمار (N 2 P 2 K 2 ) با میانگین عملکرد 3914 کیلوگرم در هکتار نداشت. این دو توصیه به ترتیب میانگین عملکرد برنج را به مقدار 259 و 313 کیلوگرم در هکتار نسبت به عملکرد مدیریت عرف زراع به شکل معنی‌دار افزایش دادند. بهره اقتصادی حاصل از اعمال مدیریت تغذیه N 2 P 2 K 2 با N 3 P 3 K 3 اختلاف معنی‌داری نداشتند، اما نسبت به مدیریت عرف زارع دارای اختلاف معنی‌داری بودند. این یافته‌ها نشان داد که برای تولید پایدار اقتصادی برنج لازم است در کنار نوع، مقدار و زمان مصرف نهاده‌های کود به موازنه بهره- هزینه توجه شود.