فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سازمان ‌یافتگی فضایی شهرها به عنوان چارچوبی برای توزیع فعالیت‌ها و جریان‌های شهری، تحت تأثیر ساختار شبکه معابر قرار دارد. هدف این پژوهش بررسی انسجام شبکه معابر و نقش آن در شکل‌دهی به سازمان فضایی شهرها با رویکردی توصیفی-تحلیلی است. این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای است. ابتدا مفاهیم انسجام شبکه معابر و سازمان‌یافتگی فضایی تعریف و شاخص‌های مرتبط شامل پیوستگی مسیرها، تراکم تقاطع‌ها، سلسله‌مراتب معابر و الگوی دسترسی شناسایی شده‌اند. سپس با تحلیل کیفی و مقایسه تطبیقی نمونه‌های موردی (چند شهر ایرانی با بافت‌های مختلف)، رابطه بین ویژگی‌های شبکه معابر و نحوه توزیع کاربری‌ها، مراکز فعالیت و الگوهای حرکت بررسی شده است. نتایج تحلیل توصیفی نشان می‌دهد که شبکه معابر با انسجام بالا (وجود پیوستگی و اتصال مؤثر بین مسیرها) به ایجاد سازمان فضایی سلسله‌مراتبی و متعادل منجر می‌شود. در مقابل، گسستگی شبکه معابر (مانند بن ‌بست‌های متعدد یا عدم اتصال بین محله‌ها) باعث پراکندگی فعالیت‌ها، کاهش تعاملات فضایی و نابرابری در دسترسی به خدمات می‌گردد. همچنین بافت‌های تاریخی با شبکه معابر ارگانیک و منسجم، سازمان فضایی یکپارچه‌تری نسبت به بافت‌های جدید و پراکنده دارند. انسجام شبکه معابر یکی از عوامل زیربنایی در سازمان‌یافتگی فضایی شهرها محسوب می‌شود. برنامه‌ریزان شهری با تقویت پیوستگی و یکپارچگی شبکه معابر می‌توانند به توزیع عادلانه‌تر فعالیت‌ها و بهبود ساختار فضایی شهر کمک کنند. توجه به شاخص‌های کیفی انسجام در طراحی شبکه معابر، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای دستیابی به سازمان فضایی کارآمد است.