بررسی و و مقایسه نقوش هندسی ازاره‌های کاشی ابنیه دورة تیموری ایران با ازاره‌های موجود در نگاره‌های نسخ خطی مصور همزمان

نویسندگان

1 استاد گروه باستان‌شناسی ، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2  دانشجوی دکتری    باستانشناسی (دوران اسلامی،) گروه    باستانشناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jfava.2023.351693.667015
چکیده

همواره در ادوار مختلف تاریخی، تأثیر و تأثر بین هنرهای گوناگون آن عصر، دیده می­شود. در دورة تیموری نیز مانند سایر مقاطع تاریخی، نقاط مشترک فراوانی بین تزیینات کاشی­کاری، با هنرهای همزمان، به­ ویژه با نگاره­های نسخ‌خطی مصور وجود دارد. با بررسی نگاره ­های دورۀ مذکور می­توان برخی موارد مشترک را بین نقوش هندسی آن­ها با ازاره­های کاشی بناهای همزمان، مشاهده نمود. تطبیقِ نقوش هندسی ازاره ­های کاشی ابنیه تیموریان در ایران، با برخی از نگاره­ های نسخ‌خطی مصور همزمان، از لحاظ نوع گره ­ها، رنگ­بندی لعاب و تزیینات موجود بر روی آن­ها، هدف اصلی مقالۀ پیش­رو است. بنابراین روش یافته‌اندوزی اطلاعات و داده ­ها، به‌شیوة اسنادی و مبتنی بر مشاهدات عینی است که با روش توصیفی–تحلیلی، صورت پذیرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش عبارتند از: وجوه اشتراک از منظر نوع گره ­ها؛ نشان­دهنده آن است که اغلب گره­ های به‌کاررفته در ابنیه این دوره، به ویژه گره «شش‌ضلعی‌منتظم»، قابل قیاس با گر­ه ­های ازاره­ های بناهای موجود در نگاره­های نسخ‌خطی مصور هم­دوره است. علاوه‌براین رنگ­بندی لعاب موجود در گره مذکور همانند ابنیه این دوره شامل رنگ فیروز­ه­ای و سبز یشمی (سبز تیره)، است. تزیینات طلاچسبان و وجود برخی از گل­های چندپَر، نقاط اشتراک دیگری است که در کاشی­ های ازاره بناها و نسخ‌خطی مصور این عصر می­توان دید.