عدالت توزیعی در رویکرد اقتصادی امام علی علیه السلام

نویسندگان

1 دکتری فقه و حقوق اسلامی از دانشگاه سراسری ارومیه

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه بزرگمهر قاینات، قاین، ایران

3 استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

4 استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

doi
چکیده

کیفیت توزیع بیت‌المال یکی از مسائل مهم در نظام اسلام است و توزیع عادلانه آن می تواند باعث ایجاد نشاط اقتصادی، رفاه عمومی و تأمین اجتماعی در همه اقشار جامعه گردد. مسئله مورد بحث در این پژوهش این است که امام علی علیه السلام در مسئله توزیع بیت­‌المال چه روشی را بکار گرفته­‌اند؟ و به عبارت دیگر سیره امام علی علیه السلام در اجرای عدالت در توزیع بیت‌المال بر کدامین پایه­‌ها و اصول استوار بوده است؟ برای دستیابی به این مهم با تتبع در کتب مرتبط و به شیوه­ی توصیفی-تحلیلی مسئله مورد مداقه قرار گرفت. در این پژوهش پس از بررسی شیوه‌ی عملکرد امام علی علیه السلام در توزیع بیت‌المال به این نتیجه رسیدیم که امام­ علی علیه السلام با علم بی نظیر خود توانستند هزینه کردهای بیت‌المال را جهت دار کنند، به طوری که در صدد رشد اقتصادی همگون جامعه در همه عرصه‌ها بودند، و این رشد را معطوف به یک قشر خاص نکرده، بلکه خواهان رشد همه اقشار جامعه بوده و به شدت از تمرکز ثروت و ایجاد فاصله طبقاتی پرهیز کردند، در این راستا ابتدا با معیار کار، نیاز و مصلحت، سهام را می پرداختند و سپس تـمام گـروه‌ها بـه‌ طور یکسان از بیت‌المال سهم می‌بردند.