نشانه شناسی اجتماعی نامه‌های امیرمؤمنان علیه السلام به عثمان بن حنیف انصاری با تکیه بر نظریه پی‌یر گیرو

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) – قزوین.

2 کارشناس ارشد نهج‌البلاغه، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)- قزوین.

doi
چکیده

نشانه‌شناسی، رویکردی پژوهشی برای بررسی نشانه‌ها در جهت درک مفاهیم پنهان در متن است وبه بررسی، تجزیه و تحلیل نشانه‌ها می‌پردازد. این دانش همراه زبان‌شناسی و جامعه‌شناسی، روشی کارآمد در جهت تجزیه و تحلیل و درک بهتر مفاهیم درون متون است. پی‌یر گیرو، نشانه‌شناسی اجتماعی را از طریق دو مقوله‌ی هویت و آداب معاشرت مورد بررسی قرار می‌دهد. مقوله‌ی هویت شامل دین، لباس، نشان‌ها، شغل‌ها، القاب بوده و مقوله‌ی آداب معاشرت شامل لحن کلام، اطوار، خوراک و... است. با بررسی متون روایی مشخص گردید، دو نامه‌ی امیرمؤمنان علیه السلام به عثمان بن حنیف انصاری دارای ظرفیت مناسبی برای بررسی نشانه‌شناسی اجتماعی بوده و بازتابی روشن و جامع از مسائل عصر امام علیه السلام ارائه می‌نماید. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و رویکرد آن، نشانه‌شناسی اجتماعی بوده و به‌دنبال روشن شدن زوایای پنهان اجتماعی از فرهنگ، هویت، آداب و رسوم، زمان و مکان مربوط به تدوین این نامه‌ها است.پرسش اصلی تحقیق از انواع مؤلفه‌های نشانه‌شناسی اجتماعی در این نامه‌ها بوده ویافته‌های پژوهش بیانگر آن است که هر دوگونه از مؤلفه‌های نشانه‌شناسی اجتماعی (هویت-آداب معاشرت) در نامه‌های ارسالی امام علیه السلام به عثمان‌بن حنیف، وجود داشته که نشان از تنوع نشانگان و عنایت خاص امیرمؤمنان علیه السلام به درون‌مایه اجتماعی، فرهنگ، اخلاق، اعتقادات و زمانه دارد؛ همچنین توجه به تضاد طبقاتی میان افراد فرودست و فرادست در زمینه‌ی تغذیه و پوشاک از برجسته‌ترین موارد آداب معاشرت اجتماعی در این نامه‌ها است.