اصول شناخت شیوه خوشنویسی میرعلی هروی با تکیه بر مطالعۀ زاویه قلم گذاری و کرسی نقطه ها *

نویسندگان

1 کارشناس ارشد هنر اسلامی، گروه هنر اسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دکتری مطالعات نسخ خطی، دانشگاه دهلی، عضو کمیته تعیین اصالت و تقویم نفایس کتابخانه ملی ایران.

3 ستادیار گروه مرمت و باستانسنجی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jfava.2022.269577.666840
چکیده

وظیفۀ مهم نقطه در خطِّ نستعلیق، تعیین اندازه­ها، زاویه قلم خوشنویس و نیز ترکیب­بندی سطر و قطعه است که در آثار هر خوشنویس، متمایز از دیگری است. هدف اصلی این مقاله شناخت اصول حاکم بر چلیپاهای منتخب میرعلی هروی بر اساس بررسی­ زاویه­ قلم­گذاری، کرسی و پراکندگی نقطه­ها از منظر اصول و مبانی هنر­های­تجسمی در آثار منتخب وی است. مولفه­های حاکم بر این مطالعه شامل1- زاویه نقطه­گذاری 2- قطر افقی نقطه نسبت به کرسی3- کرسی و موقعیت نقطه­ها و پراکندگی بوده و در پی پاسخ به این سوالات است: زاویه قلم­گذاری نقطه و قطر افقی نقطه نسبت به کرسی در آثار میرعلی‌هروی چیست؟ وضعیت کرسی نقطه­ها و پراکندگی آنها در آثار میر­علی­هروی چگونه است؟ اصول شناخت اصل و جعل آثار میرعلی­هروی با تکیه برسنجش نقطه چیست؟ گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه­ای با بررسی کیفی نقطه در چلیپاهای منتخب انجام و به شیوه توصیفی تحلیلی ارائه شده که ماحصل آن شناخت سبک نقطه­گذاری میرعلی است. اگرچه زاویه نقطه­گذاری در نستعلیق 62 تا  5/63 درجه شناخته شده، اما تحلیل آثار میرعلی­هروی نشان می­دهد که زاویه دست هر هنرمند در آثار گوناگون و نیز نسبت به آثار دیگران متفاوت بوده و اختلاف زیاد در آن می­تواند گمانه غیرِاصل بودن اثر را تقویت کند.