تأثیر تمرین شبه هم‌طول برونگرای کم شدت با محدودیت جریان خون بر سطوح سرمی تستوسترون، کورتیزول، هایپرتروفی و توان عضلانی در مردان ورزشکار

نویسندگان

1 دانشکدة علوم ورزشی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 دانشکدة علوم ورزشی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 آزمایشگاه مورفولوژی، مکانیک و عملکرد ماهیچه‌ای، گروه طب فیزیکی و توانبخشی، پردیس پزشکی دانشگاه کلرادو-آنشوتز، آرورا، کلرادو، ایالات متحده آمریکا

doi
10.48308/joeppa.2025.239468.1352
چکیده

زمینه و هدف: بهره‌وری بالا در تمرین ورزشی و دستیابی به بیشترین بازدهی ماهیچه‌ای با توجه به میزان تلاش انجام شده، برای مربیان و ورزشکاران از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین، هدف از این پژوهش بررسی تأثیر شش هفته تمرین شبه هم‌طول برونگرا (EQI) کم شدت با محدودیت جریان خون (BFR) بر سطوح سرمی تستوسترون، کورتیزول، هایپرتروفی ماهیچه‌ای و توان در مردان ورزشکار بود. مواد و روش­ها: 36 مرد جوان ورزشکار انتخاب شده و به­صورت تصادفی به سه گروه شامل گروه EQI، گروه تمرین EQI با شدت کم و محدودیت جریان خون (EQI + BFR) و گروه کنترل (CON) تقسیم شدند. گروه­های تمرین به مدت 6 هفته و 2 جلسه در هر هفته تمرین مقاومتی EQI را افزون بر تمرین روزمره خود انجام دادند. گروه EQI تمرین با وزنه به روش شبه هم‌طول برونگرا، 4-3 تکرار با دامنة شدت 85-60% یک تکرار بیشینه (1RM) و مدت تحت تنش 90-15 ثانیه در هر تکرار برای 5 حرکت پایین­تنه و بالاتنه انجام دادند و گروه EQI+BFR تمرین با وزنه به روش شبه هم‌طول برونگرا با محدودیت جریان خون، 4-3 تکرار با دامنة شدت 35-20% 1RM و مدت تحت تنش 90-15 ثانیه در هر تکرار برای 5 حرکت پایین­تنه و بالاتنه انجام دادند. گروه کنترل فعالیت­های ورزشی روزمره خود را انجام دادند. 48 ساعت پیش از نخستین جلسة تمرین و 48 ساعت پس از آخرین جلسة تمرین خونگیری در حالت ناشتا انجام شد. میزان سرمی هورمون­های تستوسترون و کورتیزول با کیت­های انسانی الایزا اندازه­گیری شدند. محیط زان و بازو به روش آنتروپومتریکی اندازه­گیری شد. توان پائین تنه نیز با آزمون پرش عمودی اندازه گیری شد. برای بررسی داده­ها، از آنوای دوراهه با اندازه­گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی و برای بررسی تغییرات درون­گروهی از آزمون t زوجی استفاده گردید. نتایج: اثر تعاملی زمان در گروه معناداری پس از شش هفته تمرین EQI و EQI + BFR بر مقادیر سرمی تستوسترون (014/0=P)، کورتیزول (007/0=P)، نسبت تستوسترون به کورتیزول (005/0=P)، محیط ران (001/0=P)، محیط بازو (001/0=P)، میانگین (009/0=P) و اوج توان پائین تنه (009/0=P) مشاهد شد. نتایج بین­گروهی نشان داد که هر دو تمرین EQI وEQI + BFR افزایش معناداری در میزان تستوسترون (مقادیر P به ترتیب 03/0 و 02/0)، نسبت تستوسترون به کورتیزول (مقادیر P به ترتیب 023/0 و 007/0)، محیط بازو (مقادیر P به ترتیب 011/0 و 001/0) و محیط ران (مقادیر P به ترتیب 001/0 و 002/0)، نسبت به گروه کنترل داشتند. گروه EQI+BFR کاهش معناداری در کورتیزول نسبت به گروه کنترل داشت (005/0=P) و گروه EQI افزایش معناداری در اوج (007/0=P) و میانگین توان پا (008/0=P) نسبت به گروه کنترل داشت. بین دو گروه تمرین EQI و EQI+BFR در همة متغیرها تفاوت معناداری وجود نداشت) 05/0P>). نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که هر دو تمرین EQI با شدت بالا و BFR+ EQI با شدت کم می­تواند باعث بهبود میزان تستوسترون سرمی، نسبت تستوسترون به کورتیزول و هایپرتروفی عضلانی ران و بازو شوند و تفاوتی بین دو شیوه تمرینی وجود ندارد. با این همه، در کاهش کورتیزول نقش EQI+BFR و در بهبود توان پائین تنه نقش EQI با شدت بالا پررنگ­تر بود. به نظر می­رسد انجام تمرین EQI با شدت کم به همراه BFR جایگزین تمرین EQI شود.