تأثیر تمرین HIIT بر ناقل‌های لاکتات مسیر ANLS و BDNF در بافت هیپوکمپ موش‌های صحرایی نر جوان و سالمند نژاد ویستار

نویسندگان

1 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.48308/joeppa.2025.239461.1353
چکیده

زمینه و هدف: افزایش جمعیت سالمندان و روند سالمندی مشکلاتی برای حافظه، یادگیری، نوروپلاستیسیته و عملکرد شناختی دستگاه عصبی مرکزی ایجاد می‌کند. با توجه به توان تمرین HIIT در تغییر سطوح لاکتات بدن، این پژوهش به بررسی اثر تمرین HIIT و لاکتات به‌عنوان یک راهبرد غیردارویی و درمانی بر سطوح عامل نروتروفیک مشتق از مغز و ناقل‌های لاکتاتی که با نشانگرهای وابسته به افزایش سن، شامل شناخت، حافظه، یادگیری و نوروپلاستیسیته عصبی همبستگی دارند، در موش‌های صحرایی جوان بالغ و موش‌های القای سالمندی پرداخته است. مواد و روش‌ها: در این پژوهش 40 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار با میانگین سنی 12 هفته و دامنة وزن 200-220 گرم خریداری و به‌طور تصادفی در چهار گروه کنترل جوان بالغ، کنترل القای سالمندی، جوان بالغ با تمرین تناوبی و القای سالمندی با تمرین تناوبی تقسیم شدند. برای الگوی القای سالمندی به مدت هشت هفته، روزانه به دو گروه از موش‌ها از طریق تزریق درون‌صفاقی، دی گالاکتوز تزریق شد و دو گروه دیگر نیز نرمال سالین دریافت کردند. پس از القای سالمندی، تمرین تناوبی شدید به مدت هشت هفته انجام گرفت. به این صورت که هر هفته شامل سه جلسة تمرینی و هر جلسه با شش تکرار و به‌صورت چهار دقیقه تمرین با شدت برابر 85-95 درصد بیشینة ظرفیت تمرینی و سه دقیقه بازیابی با شدت برابر 40-50 درصد بیشینه ظرفیت تمرینی بود. 48 ساعت پس از آخرین جلسة تمرینی، بافت هیپوکمپ از مغز موش‌ها خارج شده و مقادیر ناقل‌های لاکتات MCT2 و MCT4 با روش وسترن بلات و مقادیر عامل نروتروفیک مشتق از مغز BDNF با روش الایزا اندازه‌گیری شد. برای تحلیل داده‌ها نیز از آزمون آنوای یکراهه و سپس آزمون تعقیبی توکی استفاده شد. معناداری در سطح 05/0 P≤ بود. نتایج: یافته‌ها نشان داد که در موش‌های صحرایی جوان بالغ، تمرین HIIT تأثیر معناداری بر سطح MCT2 نداشت (05/0P≥). در موش‌های القای سالمندی، سطح MCT2 به‌طور معناداری کاهش یافت (0001/0 P<). تمرین HIIT در موش‌های القای سالمندی سبب افزایش چشمگیر  MCT2شد (001/0 P<). در موش‌های صحرایی جوان بالغ، تمرین HIIT موجب افزایش معنادار MCT4 شد (01/0 P<). القای سالمندی به کاهش معنادار MCT4 منجر شد (0001/0 P<). تمرین HIIT در موش‌های القای سالمندی موجب افزایش معنادار  MCT4 شد (001/0 P<). در موش‌های صحرایی جوان بالغ، تمرین HIIT تأثیر معناداری بر سطح BDNF نداشت (05/0P<). در موش‌های القای سالمندی، سطح  BDNFبه‌طور معناداری کاهش یافت (01/0 P<). تمرین HIIT در موش‌های القای سالمندی سبب افزایش چشمگیر BDNF شد، اما این افزایش معنادار نبود (05/0P<). نتیجه‌گیری: سطوح ناقل‌های لاکتات MCT2 و MCT4 و عامل نروتروفیک مشتق از مغز BDNF در اثر افزایش سن کاهش می‌یابد، با این همه، تمرین ورزشی HIIT، می‌تواند این کاهش را تا اندازه‌ای جبران کند. تمرین HIIT روش مؤثری برای افزایش بیان MCT2، MCT4 و BDNF در سالمندان است، درحالی‌که تأثیر آن در جوانان بالغ کمتر مشهود است. این نوع تمرین می‌تواند به‌عنوان راهکار غیردارویی مؤثر برای بهبود عملکرد شناختی سالمندان از طریق تنظیم سوخت‌وساز لاکتات و سازگاری‌های عصبی وابسته به سالمندی در هیپوکمپ به‌کار رود.