تحلیل روانکاوانه فضای خالی در عکاسی انتزاعی مبتنی بر فضای بالقوه (مورد مطالعاتی: اوتا بارت)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، گروه هنر اسلامی و پژوهش هنر، دانشکده هنر، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
3 کارشناس ارشد عکاسی، گروه عکاسی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.
doi
10.22059/jfava.2022.338546.666868چکیده
هنر انتزاعی، بهعنوان بخش مهمی از هنر مدرن شکوفا شد و تأثیر زیادی بر آثار هنرمندان در رشتههای مختلف گذاشت و سبب پیدایش آثار متنوعی گردید. انتزاع بهعنوان یکی از مفاهیم هنر، در هنرهای تصویری، همانطور که انتظار میرود، اثری بصری دارد، اما در آثار عکاسی بهواسطۀ دوربین وجوه نمایهای و شمایلی، با چالش روبرو است. این مقاله با بهرهگیری از روش گردآوری اسنادی و تحلیل کیفی، بهدنبال معنای فضای خالی در تصاویر عکاسی مبتنی بر مفهوم روانکاوانه فضای بالقوه است. برای توضیح مفاهیم روانکاوانه، مدلهای مختلفی از انتزاع در تصاویر بررسی میشود. در نهایت، یافتههای بخش نظری در آثار عکاس معاصر آلمانی، اوتا بارت بهدقت مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش نشان میدهد که فضا در آثار بارت همان مناظر شهری و داخلی است که بر وی تأثیر روانی دارند، از اینرو، با آنها روبرو میشود و در آنها فانتزیها و خواستههای ناخودآگاه خود را نشان میدهد و با درونی کردن آنها در قالب تجسمبخشی وارد شده و برای رسیدن به حالت یکپارچگی با آنها، تلاش میکند. میتوان گفت که کار بارت همانند آنچه وینیکات مطرح کرده، بازی با واقعیت است. این کار از اجرای شخصی او با فضای اطرافش، یعنی دنیای واقعی شروع میشود و به بازی بین جنبههای شمایلی و نمایهای عکاسی تبدیل میگردد.
