فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف:  نظام آموزش عالی، همچون سایر بخش‌های جامعه ایران، به­شدت متأثر از تغییرات شکل‌ گرفته و در حال وقوع در سپهر جهانی است. بازتاب این تغییرات در طیفی از اثرگذاری‌های سازنده و ویرانگر قابل بررسی است. این مقاله اندیشه‌ورزی در خصوص چگونگی رویارویی با این تغییرات و ایجاد آمادگی برای بهر‌ه‌مندی از فرصت‌ها و کاهش اثر تهدیدهای حاصل از تغییرات گفته شده است. وقوع بحرانی همچون بیماری‌ همه‌گیر کرونا، بیانگر آن است که موضوع تأثیرپذیری از تغییرات، یک اصل جهان­شمول است و صرف­نظر از سطح توسعه‌یافتگی کشورها، تمامی جوامع را شامل می‌شود و تفاوت در میزان تأثیرپذیری از تغییر و تأثیرگذاری بر روند آن است. با توجه به این مقدمه، پرسش اصلی این مقاله این است که در رویارویی با تغییرات جهانی علم و فناوری، کدامین اولویت‌ها برای آینده‌پژوهی آموزش عالی ایران باید مورد توجه قرار گیرد؟روش‌: در بررسی تحولات جهانی علم و فناوری، از روش تحلیل روند، در دریافت نظر خبرگان جامعه علمی و فناورانه ایران در خصوص تحولات آتی آموزش عالی در ایران، از روش گفتگو با متخصصان، پانل خبرگان، ذهن‌انگیزی و سرانجام به­منظور تصویرپردازی درباره آینده، از روش سناریوپردازی استفاده شده است.یافته‌ها: بررسی‌های صورت گرفته بیانگر آن است که همزمان چهار حوزه تعین‌بخش آینده آموزش عالی در ایران خواهد بود؛ شامل پاسخگویی‌ و مسئولیت‌پذیری اجتماعی نهاد علم، دستیابی به شهرت و نفوذ ملی، تحول در آموزش و حکمرانی مشارکت‌پذیر.نتیجه‌گیری: دانشگاه‌مداری در برابر تحولات کنونی و نوآیند در گرو توجه همزمان به سه ساحت اندیشه‌ورزی است: واقعیت‌مداریُ، مسؤولیت‌مداری و آینده‌مداری؛ به عبارت روشنتر دستیابی به آینده مطلوب دانشگاه مستلزم ایجاد میدان مشترک میان سه مدار گفته شده مبتنی بر رویکرد تصمیم‌گیری داده‌بنیان است.