اثرپذیری اشعار صائب از نهج‌البلاغه حضرت علی علیه ‎السلام

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، (نویسنده مسئول)

doi
چکیده

تاکنون پژوهش­‌های زیادی در زمینه تأثیر نهج­‌البلاغه بر اشعار شاعران انجام شده است. در این میان، در مورد شاعران دورۀ صفویه پژوهشی جامع مشاهده نمی‎شود. شاید یکی از دلایل آن این باشد که شاعران دوره صفویه بیشتر به صورت بینامتنی از سخنان علی علیه السلام بهره برده‎اند. در این مقاله، آثار صائب تبریزی یکی از شاعران معروف دورۀ صفویه بررسی شد تا مشخص شود که صائب تا چه حد از کلمات امیرالمؤمنین علی علیه السلام به صورت مستقیم یا بینامتنی تأثیر گرفته ‎است. به این منظور، با مطالعه کامل دیوان صائب و نهج­‌البلاغه و با موضوعی­ کردن اشعار وی، بررسی متأثر بودن آن­ها از نهج­‌البلاغه انجام شد. نتیجه این بررسی بنا بر موضوعات مشخصی که مورد نظر بود،  نشان داد که 80 غزل صائب را می­توان متأثر از سخنان علی علیه السلام دانست. موضوعات موردبررسی شامل شناخت خداوند، علم، انسان، عفو خدا، صبر، نعمت، رزق، قناعت، حسد، ریا و دنیا است.