آیندهپژوهی سواد رسانهای در ایران با روش برنامهریزی سناریویی
نویسندگان
1 استاد دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران
2 دانشیار دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران
4 دانشجوی دکترای علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران
doi
10.30479/jfs.2022.15823.1305چکیده
هدف: این پژوهش، بهمنظور شناسایی سناریوهای آینده حوزه سواد رسانهای و اکتشاف آیندههای بدیل این حوزه در سطح ایران انجام شده است. روش: برنامهریزی سناریویی یا طراحی سناریو با رویکرد آیندهنگاری اکتشافی، روش انجام تحقیق بوده است که طی چندین گام از شناسایی عوامل مؤثر بر آینده سواد رسانهای تا اکتشاف عدم قطعیتهای آینده، ایجاد منطق سناریوها، توصیف روایت سناریوها، شناسایی و تحلیل راهبردی فرصتها و تهدیدات مربوط به هر سناریو و دست آخر شناسایی راهبردهای قابل اتخاذ برای آینده در ارتباط با هر سناریو را در بر میگیرد.یافتهها: در این پژوهش، با نظر خبرگان و تحلیل ادراکی – شناختی، تعداد 30 عامل اثرگذار بر آینده شناسایی و مورد تحلیل ادراکی – شناختی قرار گرفت.نتیجه گیری: نتایج تحقیق ناظر بر اهمیت عواملی همچون؛ «ضرورت پیوست سواد رسانهای برای قوانین و سیاستهای اجرایی و آموزشی»، «هماهنگسازی آموزشدهندگان سواد رسانهای با نهادها و انجمنهای علمی»، «استفاده از متخصصان سواد رسانهای در سیاستگذاری دولتی»، «نگاه عملیاتی مدیران سطوح مختلف به سواد رسانهای بهعنوان یکی از مهارتهای حیاتی زندگی»، «اعتباربخشی صدا و سیما به مخاطب» و در نتیجه شناسایی دو عدم قطعیت بحرانیِ «مخاطبمحوری» و «نخبهگرایی» است که سناریوهای متحمل آینده سواد رسانهای در ایران، از برهمکنش این دو عامل شکل گرفته است. خروجی تحقیق، ارائه چهار سناریوی محتمل آینده سواد رسانهای، با نامهای بهشت گمشده، تایتانیک، لویاتان و شوالیه تاریکی است که تشریح و توصیف آنها در متن مقاله خواهد آمد.
