فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: به­تازگی فعالیت­‌های ورزشی میان­­‌وعده‌ای به‌عنوان رویکردی نوین، کم­زمان و کاربردی برای بهبود پیامدهای سوخت‌وسازی و تندرستی ارائه شده‌اند؛ به­‌ویژه برای افرادی که به دلایل زمانی یا تحمل‌پذیری قادر به انجام جلسه‌های درازمدت تمرین نیستند. این الگوها همواره شامل اجرای وهله‌های بسیار کوتاه اما پرشدت فعالیت ورزشی در طول روز هستند و هدف آن‌ها بیشینه­‌سازی تحریک سوخت‌­و­سازی با کمترین زمان خالص فعالیت است. با وجود یافته­های  رو‌به‌رشد درباره اثرات سودمند فعالیت­های میان‌وعده‌ای بر مهار و کنترل گلوکز، آمادگی هوازی و هزینه انرژی، داده‌های انسانی درباره پاسخ ‌های حاد سوخت­و­سازی– هورمونی این الگوها همچنان اندک است؛ به‌ویژه زمانی که با فعالیت‌ های­سرعتی – پرتوان تناوبی هم­‌حجم مقایسه می‌شوند. از این‌رو، این پژوهش با هدف مقایسة پاسخ­‌های حاد سوخت‌­وسازی و برخی نشانگرهای هورمونی به فعالیت سرعتی _ پرتوان میان­‌وعده‌ای و تناوبی هم­حجم در مردان دارای اضافه‌ وزن انجام شد.مواد و روش­ها: این پژوهش به‌صورت نیمه‌تجربی متقاطع با اندازه‌گیری مکرر انجام شد. چهارده مرد دارای اضافه ‌وزن (با نمایه توده بدن بیش از ۲۵ کیلوگرم بر متر مربع) در دو شرایط آزمایشی جداگانه و به­‌صورت تصادفی، با فاصله شست‌وشوی یک‌ هفته‌ای شرکت کردند. شرایط آزمایشی شامل: یک وهله فعالیت سرعتی _ پرتوان تناوبی (ISE) و دو وهله فعالیت سرعتی _ پرتوان میان­‌وعده‌ای هم‌ حجم (SES1+SES2) در صبح و عصر بود که هر دو بر­پایه آزمون وینگیت طراحی شدند. اندازه‌گیری گازهای تنفسی برای تعیین اکسیژن مصرفی اضافی پس از ورزش (EPOC)، نسبت تبادل تنفسی (RER) و اکسایش چربی و کربوهیدرات به‌صورت تراکمی و نقطه‌ای تا ۳۰ دقیقه دوره بازیافت انجام شد. نمونه­­های خونی در سه زمان (پیش از فعالیت، بلافاصله پس از فعالیت و ۳۰ دقیقه پس از فعالیت) برای سنجش لاکتات، گلوکز، انسولین، کورتیزول، نسبت کورتیزول به انسولین، اپی‌نفرین، نوراپی‌نفرین، گلیسرول و اسیدهای چرب غیر‌استریفه‌شده (NEFA) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تحلیل واریانس مکرر یک‌طرفه و دوطرفه در سطح معناداری کمتر از 5 صدم تحلیل شدند.نتایج: یافته‌های پژوهش نشان داد که افزایش پاسخ EPOC، هزینه انرژی تام (کل فعالیت و دوره بازیافت) و اکسایش تجمعی سوبستراهای سوختی در الگوی فعالیت میان­‌وعده‌ای به­‌طور معناداری بیشتر از فعالیت سرعتی _ پرتوان تناوبی هم‌حجم بود (05/0>P). در مقابل، پاسخ­­های گلیکولیتیکی و سمپاتوآدرنالی، شامل افزایش لاکتات و کاتکولامین‌ها، بلافاصله پس از فعالیت در الگوی سرعتی _ پرتوان تناوبی چشمگیر‌تر بود. از سوی دیگر، پاسخ ‌های لیپولیتیکی، به‌­ویژه افزایش غلظت گلیسرول و NEFA در پایان دوره بازیافت، در الگوی میان‌­وعده‌ای به­‌طور معناداری بیشتر دیده شد (05/0>P). تفاوت معناداری در RER  و مقادیر اکسایش نقطه‌ای چربی و کربوهیدرات طی دوره بازیافت بین دو الگو دیده نشد.نتیجه‌گیری: یافته­‌های این پژوهش نشان می­‌دهد که توزیع زمانی فعالیت‌­های سرعتی _ پرتوان در قالب میان­وعده‌های ورزشی، با وجود همسان‌­سازی حجم و شدت کلی فعالیت بدنی، می­تواند پاسخ­های تجمعی سوخت‌وسازی و هزینه انرژی بیشتری نسبت به اجرای همان حجم فعالیت در قالب یک وهله تناوبی ایجاد کند. این الگو با ایجاد محیط لیپولیتیکی مساعدتر در دوره بازیافت، شاید به‌عنوان رویکردی کم‌ زمان و بالقوه مؤثر برای بهبود اکسایش چربی و وضعیت سوخت­و­سازی در مردان دارای اضافه ‌وزن مورد توجه قرار گیرد. با این همه، بررسی اثرات درازمدت و پنجره‌های بازیافت طولانی‌تر برای تأیید پیامدهای بالینی و ترکیب بدن ضروری است.