اقتباس و برگرفتگی بینافرهنگی در دو نسخه تصویرسازی شده از داستان هفتواد و کِرم، با استفاده از نظریه ترامتنیت ژرار ژنت

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فرانسه و لاتین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری هنر اسلامی،گروه هنر اسلامی، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/jfava.2022.342009.666898
چکیده

نگاره هفتواد و کِرم به عنوان اثر رضا هروی، تجلی‌گاه هنرِ هند در بستر هنر ایران است. این اثر برگرفته از نگاره دوست‌محمد، نقاش برجسته صفوی بوده و در آلبوم جهانگیر نگهداری می‌شود. مسئله، علت بازآفرینی و اقتباس اثر دوست‌محمد توسط فردی به نام رضا هروی و در دربار هند می‌باشد. این پژوهش در تلاش است تا به دو سوال پاسخ دهد: در این فرآیند برگرفتگی، چه نظام‌های نشانه‌های در آن تغییر یا حذف یافته که منجر به تغییر معنا شده است و این دو نگاره چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟ هدف، دستیابی و تشخیص نوع دگرگونی‌ها در بیش‌متن رضا هروی می‌باشد. تاکنون در مورد آثار اقتباسی هِروی هیچ پژوهشی صورت نگرفته و لذا خلاء اطلاعاتی وجود دارد. این پژوهش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی بوده و دو نگاره مد نظر از دو هنرمند را با روش ترامتنیت ژرار ژنت بررسی نموده است. بر اساس نتایج بدست آمده و با بهره‌گیری از نظام‌های نشانه‌ای، در نگاره رضا هروی، جهانگیر و اردشیر پادشاه ساسانی در تقابل هم آمده درصورتی‌که در اثر دوست‌محمد، هفتواد و اردشیر مقابل‌ هم هستند لذا در این تراگونگی به واسطه تعویض و تغییر نظام‌های‌ نشانه‌ای در نگاره هروی، معنا با نوع دگرگونی‌غالب جایگشت، به‌طور کلی عوض شده است.