بررسی اثر بخشی برنامه مداخله‌ای توانمندسازی بر مهارت خودکنترلی و پیشگیری از مصرف مواد

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه صدر الدین عینی، تاجیکستان.

2 گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان صندوق پستی889-14665 تهران، ایران.

doi
10.22038/mjms.2025.90096.5080
چکیده

مقدمه: امروزه به منظور کاهش آسیب های مختلف اجتماعی در نوجوانان، در سراسر جهان به بر برنامه‌های ارتقای توانمندی مبتنی بر مدرسه تاکید می شود. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی برنامه مداخله‌ای توانمندسازی بر مهارت خودکنترلی و پیشگیری از مصرف مواد در نوجوانان انجام شده است. روش‌ کار: روش‌ پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی بود و با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش‌آموزان پایه دهم شهرستان ملارد تشکیل دادند که به روش نمونه گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تعداد 380 نفر از آن‌ها (190 پسر و 190 دختر) به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت11جلسه تحت آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی و گروه گواه تحت آموزش‌های مرسوم مدرسه‌ای قرار گرفتند. داده‌های پژوهش با استفاده از پرسشنامه‌های نگرش سنج موادمخدر و خود کنترلی تانجنی SCS (۲۰۰۴)، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت. نتایج: یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی به طور معناداری بر کاهش نرخ مصرف مواد(f=20.94, p<0.01)، ارتقاءنگرش به مصرف مواد مخدر(f= 22.017, p<0.01) و بهبود مهارت‌ خود کنترلی(f=271.426, p<0.01) موثر بوده است. نتیجه‌گیری: در نتیجه آموزش برنامه توانمند سازی روانی- اجتماعی می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر درکاهش نرخ مصرف مواد، ارتقای نگرش به مصرف مواد مخدر و مهارت‌ خود کنترلی در دانش‌آموزان به کار گرفته شود.