تأثیر سرد ‌کردن هایپوکسی هایپرکپنی و نورموکسی بر لاکتات، خستگی و بازیافت سه‌گانه‌کاران و شنا‌گران نخبه پس از یک فعالیت وامانده‌ساز

نویسندگان

1 دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه مدیریت ورزشی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 گروه آموزش تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.48308/joeppa.2025.237665.1315
چکیده

زمینه و هدف: سرد کردن پس از انجام فعالیت شدید به روش‌های گوناگون بررسی شده است. ولی پژوهش‌های کاربردی در خصوص نقش هایپوکسی در سرد‌‌ کردن بهینه اندک است. پژوهش حاضر، به بررسی اثر سرد‌‌ کردن در شرایط هایپوکسی هایپرکپنی بر غلظت لاکتات خون و میزان خستگی ورزشکاران نخبۀ سه‌گانه و شنا پس از یک فعالیت وامانده‌ساز پرداخته است.مواد و روش‌ها: 10 ورزشکار مرد نخبۀ سه‌گانه و شنا (دارای حداقل سه سال عضویت تیم ملی، سن 16/4 ± 4/21 سال، قد 3/6 ± 1/187 سانتی‌متر و وزن 4/6 ± 3/76 کیلوگرم) به‌صورت در دسترس هدفمند گزینش شدند و به‌صورت تصادفی در دو جلسه گروه سرد کردن نورموکسی و سرد کردن هایپوکسی هایپرکپنی در آب قرار گرفتند. فعالیت وامانده‌ساز شامل50×4 متر شنا با حداکثر سرعت با فاصلۀ 10 ثانیه استراحت و سرد ‌‌کردن به‌صورت نورموکسی (هشت دقیقه استراحت فعال با شنای زیر بیشینه در سطح آب) یا هایپوکسی هایپرکپنی (هشت دقیقه استراحت فعال با شنای زیر سطح آب همراه با حبس نفس) پس از فعالیت بود. آزمودنی‌ها به‌صورت متقاطع دو نوع سرد کردن پس از فعالیت وامانده‌ساز را با فاصلۀ یک هفته انجام دادند و پس از یک هفته، روش دیگر را تکرار کردند. غلظت لاکتات (با برداشت خون از انگشت سبابه) و میزان خستگی (مقیاس(ROF بلافاصله، پنج دقیقه و هشت دقیقه پس از سرد کردن اندازه‌گیری شد. از روش آنکوا برای مقایسۀ گروه‌ها در سطح معناداری 05/0 P≤ استفاده شد.نتایج: اندازه‌گیری لاکتات در زمان‌های پنج دقیقه و هشت دقیقه پس از سرد کردن نشان داد که لاکتات هنگام سرد‌ کردن در شرایط هایپوکسی هایپرکپنی به‌صورت معنادار کمتر از لاکتات در شرایط نورموکسی بود (به‌ترتیب 02/0=P، 03/0=P). همچنین میزان درک خستگی در هشت دقیقه پس از فعالیت سرد کردن، در گروه هایپوکسی هایپرکپنی به‌طور معنادار کاهش برجسته‌تری نسبت به گروه نورموکسی داشت (04/0=P).نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد سرد کردن در شرایط هایپوکسی هایپرکپنی به‌عنوان راهکاری جدید تأثیر بیشتری بر بازیافت پس از فعالیت شنای درمانده‌ساز دارد. البته برای نتیجه‌گیری بهتر و همچنین سازوکار‌های احتمالی برتری این روش، به پژوهش بیشتری نیاز است.