فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: اندازه‌گیری و یا برآورد ضربان قلب بیشینه (HRmax) به‌عنوان یک نمایۀ فیزیولوژیک در تنظیم شدت برنامه‌های تمرینی ورزشی و توانبخشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. با این همه، به‌دلیل مشکلات اجرایی در اندازه‌گیری استاندارد ضربان قلب بیشینه هنگام فعالیت بدنی، متخصصان علوم ورزش و تندرستی، کاربست معادلات برآورد ضربان قلب بیشینه را پیشنهاد می‌کنند. اغلب این معادلات پیشگوی رگرسیونی خطی/غیرخطی با بهره‌گیری نمونه‌های جمعیت‌های بزرگسال (20 تا 90 سال) طراحی شده است که به‌نظر می‌رسد کاربرد چنین معادلات برآوردی را برای جمعیت کودک و نوجوان در مناطق جغرافیایی گوناگون به‌دلیل نقش مداخلۀ فرایند بلوغ زیستی محدود سازد. بنابراین هدف این پژوهش، طراحی معادلۀ برآورد ضربان قلب بیشینه ویژۀ پسران سالم کودک و نوجوان است. مواد و روش‌ها: ضربان قلب بیشینه در 349 پسر سالم 8 تا 17 سالۀ شهر همدان با شرکت در آزمون درمانده‌ساز بروس تعدیل‌شده اندازه‌گیری شد. همچنین متغیرهای آنتروپومتری و فیزیولوژیک آزمودنی‌ها در شرایط استراحت به روش استاندارد اندازه‌گیری شد. برای بررسی همبستگی متغیرهای مستقل الگوی رگرسیون با ضربان قلب بیشینۀ اندازه‌گیری‌شده از روش همبستگی استفاده شد. در این زمینه به‌منظور طراحی معادلۀ برآورد ضربان قلب بیشینه از روش آماری رگرسیونی گام به گام استفاده شد. همچنین از نمایه‌های ضریب تعیین (R2)، خطای استاندارد برآورد (SEE)، درصد خطای استاندارد برآورد (SEE%) و توزیع طبیعی خطاها برای ارزیابی کارایی الگوی پیشگو استفاده شد. نتایج: میانگین ضربان قلب بیشینه هنگام کارسنجی آزمودنی‌ها 12/6±44/202 ضربه در دقیقه بود. همبستگی ضعیف و معنادار ضربان قلب بیشینه با متغیرهای ملاک شامل سن، قد و وزن به‌دست آمد (198/0 - 131/0-=R) (05/0>p). ضربان قلب بیشینه پسران کودک و نوجوان با معادلۀ رگرسیونی «(سال) سن × 452/0 – 015/208 = ضربان قلب بیشینه» برآورد شد (0002/0=p). با این همه، نمایه‌های برگزیده‌شده در این معادله از قدرت بالا برخوردار نبود، به‌طوری‌که ضریب تعیین معادلۀ پیشگو برابر (04/0=R2) و خطای استاندارد برآورد (ضربه در دقیقه 14/6=SEE) بود که برابر با 03/3 درصد میانگین ضربان قلب بیشینۀ اندازه‌گیری‌شده بود. نتیجه‌گیری: با ملاحظۀ قدرت پایین نمایه‌های آماری در معادلۀ پژوهش حاضر، کاربست عدد 202 به‌عنوان ضربان قلب بیشینۀ پسران سالم جهت کنترل شدت تمرین در برنامه‌های ورزشی و توانبخشی پیشنهاد می‌شود. ارزیابی نتایج پژوهش حاضر به‌منظور اطمینان بیشتر و نیز تعمیم آن به جامعۀ کودکان و نوجوان بسیار ارزشمند خواهد بود.