فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این مقاله به مقایسه قدرت نرم و روابط فرهنگی ایران و ترکیه در جمهوری‌های قفقاز جنوبی می‌پردازد و دیپلماسی فرهنگی هردو کشور در این منطقه را به ویژه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی مقایسه می‌نماید. هدف از انجام این پژوهش، بررسی میزان موفقیت دیپلماسی فرهنگی ایران در منطقه قفقاز جنوبی در مقایسه با دیپلماسی فرهنگی ترکیه در این منطقه است. روش‌شناسی: این مقاله با تکیه بر نظریه دیپلماسی فرهنگی به روش توصیفی-تحلیلی و به شیوه مقایسه‌ای، دیپلماسی و روابط فرهنگی ایران و ترکیه را در منطقه قفقاز جنوبی بررسی می‌کند. یافته‌ها: ترکیه با بسط قابل توجه روابط فرهنگی خود با جمهوری آذربایجان و گرجستان با استفاده از ابزارهای مختلف و موضع‌گیری‌های سیاسی کاملاً فعالانه در مقایسه با ایران که از ابزارهای کمتری بهره برده و در مسائل سیاسی قفقاز جنوبی عمدتاً نقش بی‌طرفانه‌ای ایفا کرده به نوعی موفق‌تر عمل کرده است. هرچند ایران به لحاظ تاریخی، تمدنی، فرهنگی و مذهبی از ظرفیت‌های بیشتری برای موفقیت و نفوذ بیشتر در قفقاز جنوبی برخوردار است؛ اما در به فعلیت درآوردن این ظرفیت‌های بالقوه چندان موفق نبوده است. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد یکی از دلایل ضعف دیپلماسی فرهنگی ایران در قفقاز در مقایسه با ترکیه می‌تواند توجه بیشتر تهران به کشورهای عربی غرب آسیا باشد؛ برخلاف تأکیدی که ترکیه بر اولویت توسعه مناسبات خود با کشورهای ترک‌زبان آسیای مرکزی و قفقاز دارد و در این رهگذر و با رویکردی منطقه‌گرایانه، روابط فرهنگی خود با گرجستان و تاجیکستان و حتی ارمنستان را نیز گسترش می‌دهد.