تأثیر هشت هفته تمرینات تناوبی با شدت بالا بر نشانگرهای کاستلی 1و 2 و آتروژنیک در زنان با وزن طبیعی و چاق غیرفعال

نویسندگان

1 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکدة تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکدة تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکدة تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.48308/joeppa.2024.236660.1290
چکیده

زمینه و هدف: چاقی با بیماری‌های قلبی-عروقی مرتبط است و در این ‌بین زنان در سنین میانسالی بیشتر در معرض چاقی قرار دارند. برخی نشانگر‌های مرکب لیپیدی جدید برای پیش‌بینی خطر بیماری‌های قلبی-عروقی شناسایی شده‌اند؛ ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر هشت هفته تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIIT) بر نشانگر‌های لیپیدی خطرساز بیماری‌های قلبی- عروقی در زنان با وزن طبیعی و چاق میانسال غیرفعال بود.مواد و روش‌ها: در یک طرح نیمه‌تجربی 24 زن 30 تا 45 سالة سالم غیرفعال با وزن طبیعی (NG) و چاق (OG) در دو گروه آزمایشی 12 نفری قرار گرفتند. آزمودنی‌ها در یک مداخلة HIIT به‌صورت ایستگاهی و سه جلسه در هفته شامل حرکات با وزن بدن در هشت ایستگاه به مدت فعالیت 20 ثانیه و 10 ثانیه استراحت در هر ایستگاه شرکت کردند. دورهای تمرینی چهار تا هفت دور بود که هر دو هفته یک‌بار افزایش داشت و با شدت 90%HRmax برای فعالیت‌ها و به مدت هشت هفته انجام گرفت. خون‌گیری دو مرحلة پیش و پس‌آزمون پس از 12 ساعت ناشتایی در بازة زمانی روزهای 14 -16 دورة قاعدگی و 48 ساعت پس از آخرین جلسة تمرین صورت پذیرفت. داده‌های ترکیب بدنی (قد، وزن، نمایة تودة بدنی، درصد چربی بدن و تودة چربی بدن) و لیپیدهای خون (برای تعیین نشانگرهای کاستلی 1و 2 و نشانگر آتروژنیک پلاسما، نشانگر آتروژنیک) اندازه‌گیری شد. از تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر برای مقایسه‌های مربوط در سطح معناداری 05/0 >P استفاده شد.نتایج: هشت هفته HIIT سبب کاهش معنا‌دار در نشانگر‌های تودة بدنی، درصد چربی بدن و تودة چربی بدن در هر دو گروه شد (05/0> P)، همچنین نسبت دور کمر به باسن در NG کاهش معنا‌داری داشت (05/0P<)، ولی در  OGغیرمعنا‌دار بود (05/0P>). نشانگر خطر کاستلی II در گروه  OGکاهش معنا‌دار بود (05/0> P) و در متغیرهای نشانگر آتروژنیک پلاسما، نشانگر آتروژنیک و نشانگر خطر کاستلی I کاهش غیرمعنا‌دار بود (05/0<P)، در گروه NG در همة متغیرها (وزن، نمایة تودة بدنی، درصد چربی بدن، تودة چربی بدن و نشانگر‌های کاستلی 1 و 2 و نشانگر آتروژنیک پلاسما، نشانگر آتروژنیک) کاهش معنا‌داری نسبت به پیش‌آزمون وجود داشت (05/0> P).نتیجه‌گیری: تمرینات تناوبی با شدت بالا با وجود حجم کم شاید بتواند در بهبود نشانگر‌های خطر چربی مرکب خون زنان میانسال مفید باشد، خطر بیماری‌های قلبی-عروقی در آن‌ها را کاهش می‌دهد و به‌عنوان یک روش غیردارویی برای کاهش چربی خون و به‌دنبال آن بیماری قلبی _عروقی به‌کار می‌رود.