بررسی روند تکامل متابولیکی بذرهای زبانگنجشک شمال ایران (Fraxinus exelsior) با استفاده از تغییرات آنزیمها و کاتیونها
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
2 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
3 کارشناس پژوهشی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان گیلان
4 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
5 کارشناس پژوهشی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
doi
10.22092/ijfpr.2002.109682چکیده
این بررسی در دو استان شمالی کشور (گیلان و مازندران) در مورد درختان زبانگنجشک (ون) انجام شده است. در استان مازندران در دو ارتفاع 80 متر و 1100 متر از سطح دریا و در استان گیلان در سه ارتفاع جنگلهای (10 متر)، پایینبند اسالم (700-1000 متر) و بالابند اسالم (1000-2300 متر) انجام شده است. بعد از انجام مطالعات زیستمحیطی و یادداشتبرداریهای لازم، پایههای زبانگنجشک هر قطعه مطالعاتی انتخاب شدهاند. مطالعات زیستمحیطی و تفسیر مؤلفههای اکولوژیکی ثابت کردهاند که بهدلیل بههم خوردن اکوسیستمهای طبیعی مناطق جنگلی ایران، بذرهای اغلب پایههای طبیعی زبانگنجشک پوک بوده است و همچنین بهعلت تردد بیش از اندازه دام، زادآوری طبیعی در پارهای از مناطق تحت مطالعه مشاهده نشده است. از محل ظهور جوانه گل در درختان تا مرحله رسیدن ظاهری بذرها (پاییز تا پایان آبانماه سال بعد) نمونهبرداری انجام شده است. نمونهبرداریها و آزمایشها در سه سال متوالی انجام شده است. نمونهها عصارهگیری شده و تغییرات کمی و کیفی پروتئینها و آنزیم پراکسیداز بهوسیله پلیآکریلامید ژل الکتروفورز و روشهای اسپکتروفتومتری اندازهگیری شده است. همچنین، تغییرات کیفی پراکسیداز در برداشتهای مختلف با یکدیگر مقایسه شدهاند. کاتیونهای سدیم، پتاسیم و کلسیم نیز در زمانهای مختلف نمونهبرداری با استفاده از دستگاه فلیمفتومتر اندازهگیری و مقایسه شدهاند. این نتایج از تغییرات کمی و کیفی پروتئینها، آنزیمها و ایزوآنزیمهای پراکسیداز در زمانهای نمونهبرداری حکایت میکنند. جوانهها قبل از باز شدن دارای کمترین تعداد باندهای ایزوآنزیمی و حداقل فعالیت پراکسیداز و پروتئین بودهاند. در فاصله زمانی تیر و مرداد پروتئینها و آنزیم پراکسیداز هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی (تعداد باندهای ایزوآنزیمی) در بیشترین حد خود بودهاند. در زمان رسیدن کامل بذرها، آنزیم پراکسیداز در حداقل خود بوده و منطقه استقرار مولکولهای ایزوآنزیمی محدود به مناطق مولکولهای سنگین بوده است. از نظر تعداد نیز باندهای ایزوآنزیمی حداقل را نشان دادهاند. تغییرات کمی پروتئین کم و بیش با تغییرات پراکسیداز هماهنگ بوده است. طی دوره تکامل بذرها میزان کاتیونهای سدیم، پتاسیم و کلسیم نیز مرتب تغییر کرده است. تغییرات عنصر سدیم بهمراتب بیش از دو عنصر کلسیم و پتاسیم بوده است. عنصر سدیم خود را بهعنوان یکی از کاتیونهای مؤر در تکامل متابولیکی بذرها معرفی کرده است. تحت تأثیر تیمارهای مختلف شامل برداشت فصلی (اوایل شهریور، اواخر شهریور، اوایل و اواخر مهرماه)، مدت 15 روز نگهداری در دماهای 8- و 4 درجه سانتیگراد و تیمارهای غذایی آب مقطر و آب اکسیژنه، تیمار برداشت اواخر شهریور ماه (حدود یک ماه و نیم قبل از تغییر رنگ بذرها) دمای 8- درجه به مدت 15 روز و محیط غذایی آب اکسیژنه بهترین پاسخ را دادهاند (شرایط شاهد با درصد جوانهزنی صفر به حدود 100% رسیده است).