فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: خواب مناسب عاملی اساسی در بهبود عملکرد ورزشی است. بر اساس نتایج پژوهش‌ها خواب نامناسب می‌تواند به کاهش توان بی‌هوازی و افزایش خطر بیماری‌ها منجر شود. همچنین مصرف کافئین به‌عنوان یکی از مکمل‌های محبوب ورزشی، می‌تواند به‌طور مستقیم یا از طریق تأثیر روی خواب و استراحت به دستگاه ایمنی اثر بگذارد و همچنین سبب تأثیرات مثبت در عملکرد شود. در پژوهش حاضر آثار خواب عادی و منقطع به‌همراه مکمل­یاری حاد کافئین بر برخی شاخص‌های دستگاه ایمنی و توان بی‌هوازی مردان ورزشکار بررسی شد.مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی و با روش طرح تصادفی اجرا شد. 14 مرد ورزشکار (سن 32/1±92/22سال، قد 38/4±4/176سانتی‌متر و وزن 65/9±42/71 کیلوگرم) در این پژوهش شرکت کردند. افراد به‌صورت تصادفی و مساوی به دو گروه و دو نوبت1. خواب عادی، کافئین/دارونما (NSP/NSC) و 2. خواب منقطع، کافئین/دارونما  (ISP/ISC)جایگزینشدند. گروه مکمل (شش میلی‌گرم کافئین در هر کیلوگرم وزن بدن) و گروه دارونما (آرد نخود) مصرف کردند. به‌منظور ارزیابی توان بی‌هوازی چرخ کارسنج مونارک 20 ثانیه‌ای و در پی آن 20 ثانیه استراحت اعمال شد که بلافاصله با 12 وهلة چهارثانیه‌ای چرخ کارسنج با استراحت‌های 10 ثانیه‌ای بود. خون‌گیری در چهار زمان: هشت بامداد (پایه)، 60 دقیقه پس از مکمل­یاری، پنج دقیقه پس از آزمون و 360 دقیقه پس از آزمون، انجام گرفت.نتایج: در زمان پنج دقیقه پس از آزمون مقادیر نسبت پلاکت به لنفوسیت (PLR)، نسبت نوتروفیل به لنفوسیت (NLR) و التهاب سیستمیک ایمنی (SII) در شرایط خواب عادی و کافئین کاهش معناداری نسبت به شرایط خواب منقطع و دارونما داشت. مقادیر WBC در زمان 360 دقیقه پس از آزمون در شرایط خواب عادی و دارونما نسبت به سایر شرایط افزایش معنادار داشت. همچنین 360 دقیقه پس از آزمون مقادیر  NLRو SII در شرایط خواب منقطع و کافئین نسبت به شرایط خواب عادی و کافئین افزایش معناداری نشان داد. مکمل­یاری کافئین سبب افزایش معنادار در مقادیر  NLR و SII در شرایط خواب منقطع و کافئین نسبت به شرایط خواب عادی و دارونما شد. همچنین مصرف کافئین سبب افزایش معنادار اوج توان در گروه خواب عادی نسبت به سایر شرایط شد (05/0>P).نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد محرومیت از خواب تأثیر منفی بر شاخص‌های دستگاه ایمنی دارد و مصرف مکمل کافئین پس از محرومیت از خواب موجب بهبود برخی از شاخص‌های ایمنی می‌شود و اگرچه تأثیرات ارگوژنیک کافئین در حالت خواب عادی تأیید شد، با توجه به عدم تأیید افزایش عملکرد بی‌هوازی در حالت بی‌خوابی همراه با مکمل­یاری کافئین، با این همه دربارة اثر مقدار مصرفی مکمل­یاری کافئین و تأیید اثرگذاری احتمالی آن در مقدار مصرفی دیگر بر عملکرد بی‌هوازی همچنان به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. بنابراین با توجه به بهبود شاخص‌های عملکرد ایمنی در شرایط بی‌خوابی با استفاده از مکمل کافئین، حتی در صورت عدم تقویت عملکرد بی‌هوازی، و اینکه بی‌خوابی شبکة پیام‌رسانی التهاب در بدن را قویاً فعال می‌کند، می‌توان استفاده از این مکمل را برای ورزشکاران در شرایط بی‌خوابی و پیش از فعالیت‌های شدید، توصیه کرد.