فناوری آینده در سینمای علمی-تخیلی ایران: فندوستی یا فنهراسی
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.30479/jfs.2022.16161.1330چکیده
هدف: مطالعه تصاویر آینده، از موضوعات مورد توجه حوزه میانرشتهای آیندهپژوهی است. تعدادی از آیندهپژوهان برجسته دنیا؛ ازجمله فردپولاک، جیمز دیتور، وندل بل، سهیل عنایتالله و دیگران، به مطالعه تصاویر آینده توجه کردهاند. سینما از جمله اصلیترین منابع تولید تصاویر آینده است. در این مقاله، تصویری تحلیل خواهد شد که در فیلم انیمیشن «تهران ۱۵۰۰» از فناوری یک قرن آینده ایران برساخته شده است.روش: روش بکار برده شده، تحلیل گفتمان است که با استفاده از وجهه انتقادی آن تلاش شد تصاویر آینده واسازی شود.یافتهها: تحلیل گفتمان نشان داد، این فیلم بازتولیدی از گفتمان فندوستی و حتی فناوریگرایی است که در سینمای علمی – تخیلی غربی سابقه طولانی دارد. از این جهت، با قرض گرفتن مفهوم «آینده مستعمل» از سهیل عنایتالله، میتوان مدعی شد که فیلم، آینده مستعملِ غربی را که در دهههای گذشته بهعنوان آینده شهرهای بزرگ دنیا بخصوص در امریکا و سایر کشورهای پیشرو فناوری تصویر شده بود، برای آینده تهران در نظر میگیرد. این در حالی است که تلاش شده، با دادن رنگ و لعاب به ظاهر اسلامی – ایرانی در پوسته بیرونی شهر، این تقلید بنیادین پوشانده شود.نتیجهگیری: در اینگونه فیلمها، تنها وجوه تکنیکی، جلوههای ویژه جذاب و فنون سینمایی پیشرفته اهمیت ندارد و فراتر از آن باید به تصاویر ذهنی که میتواند در مخاطب ایجاد شود، توجه کرد.