حق بر آموزش جنسی کودکان و نوجوانان؛ نگاهی به اسناد بینالمللی و ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق عمومی دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2 استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 استادیار گروه حقوق مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران
doi
10.22054/qjpl.2025.80630.3012چکیده
حق بر آموزش جنسی هم یک حق اجتنابناپذیر برای حفظ کرامت انسانی، استقلال و ارزشمندی فردی است و هم یک حق ضروری برای تحقق و بهرهمندی از دیگر حقوق ازجمله حق بر سلامت. تحقق شایسته این حق بر عهده مکلفانی است که میبایست برای بهرهمندی افراد از آن تعهداتی را انجام دهند. از جمله والدین که نقش اساسی در این زمینه دارند. اما مسئولیت اصلی در این خصوص بهعنوان بُعدی از حق بر آموزش، بر عهده دولت است. یافتههای این پژوهش که به روش تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای صورت گرفته است نشان میدهد در ایران، اغلب مقررات موجود در این حوزه معطوف به مسئولیت دولت در ارائه آموزشهای عمومی نوجوانان و جوانان در مورد خانواده است و به ندرت از آموزش جنسی بهصورت خاص سخن رفته است. با توجه به ظرافتها و ابعاد پیچیده متعدد در ارائه این آموزشها، ضروری به نظر میرسد دولت با بهرهگیری از سازوکارهای مختلف در دو عرصه گفتمانسازی و توانمندسازی عملیاتی به این مسئله مهم ورود جدی کند. در گفتمانسازی باید توسعه مقرراتگذاری و وضع استانداردهای شفاف برای آموزش جنسی توسط نهادهای ذیربط و تمرکز بر تدوین برنامههای آموزش رسمی مورد توجه قرار گیرد و در توانمندسازی عملیاتی ضروریست تا تخصیص منابع برای آموزش و حمایت از آموزش دهندگان و نیز طراحی و اجرای اقدامات پاسخگومحور سازنده برای ارزیابی و تعدیل برنامههای آموزش جنسی اجرایی شود.