دادرسی افتراقی در جرایم قاچاق کالا و ارز

نویسندگان

1 دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران

doi
10.22106/jlj.2023.550617.4743
چکیده

بررسی سابقۀ تقنینی در حوزۀ قاچاق کالا و ارز نشان‏دهندۀ عزم سیاست‏گذاران جنایی مبنی بر پیش‏بینی قواعد خاص و گام‏نهادن در مسیر افتراقی‏کردن دادرسی است، اما جلوه‏های این رویکرد به‌صورت پراکنده و متشتت در قوانین و مقررات گذشته به چشم می‏خورد تا اینکه با تصویب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، رویکرد افتراقی قانون‌گذار نمایان‌تر شد. در این چهارچوب، قواعد مربوط به افتراقی‏شدن دادرسی قاچاق کالا و ارز در سه سطح دسته‏بندی می‏شود. سطح اول؛ قواعد ناظر بر کشف جرم که نشان‏دهندۀ اهمیت آن در دادرسی قاچاق کالا و ارز است به‌گونه‏ای که یک فصل از قانون به مقررات مربوط به کشف جرم اختصاص پیدا کرده است. سطح دوم؛ قواعد ناظر بر تحقیقات مقدماتی و رسیدگی است که در راستای اصل رسیدگی تخصصی به آن توجه شده است و سطح سوم؛ ناظر بر قواعد حاکم بر مرحلۀ اجرای احکام است که به‌صورت خاص و با توجه به ضرورت اعادۀ خسارت وارده به حقوق دولت به‌صورت مشخص در قانون مزبور پیش‏بینی شده است. از‌این‌رو، در نوشتار حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی تلاش می‌شود با بررسی قواعد افتراقی پیش‏بینی‏شده در سطوح دادرسی جرایم قاچاق کالا و ارز با تأکید بر قانون مبارزه با قاچاق کالا ارز اصلاحی 1400، خلأهای موجود با هدف ارائۀ راهکارهای اصلاحی تبیین گردد.