فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: آیریزین یک هورمون تحریک‌شده در اثر فعالیت ورزشی است که بر بافت چربی سفید و بافت چربی قهوه‌ای اثرگذار است. بر پایة تحقیقات انجام‌گرفته فعالیت بدنی ضمن افزایش بیان پروتئین‌هایی مانند فولیستاتین با افزایش مصرف انرژی سبب کاهش وزن می‌شود و از این طریق بر شاخص مقاومت بر انسولین تأثیر دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی پاسخ سطوح پلاسمایی آیریزین، فولیستاتین و شاخص مقاومت انسولینی به دو نوع تمرین تناوبی با شدت بالا در مردان دارای اضافه وزن بود. مواد و روش‌ها: 33 مرد دارای اضافه وزن (میانگین سنی 11/2±9/22 سال، وزن 1/6±45/82 کیلوگرم، شاخص تودۀ بدنی 22/1±7/26 کیلوگرم بر متر مربع) که توانایی شرکت منظم در فعالیت‌های بدنی را داشتند، داوطلبانه در پژوهش حاضر شرکت کردند. آزمودنی‌ها به‌طور تصادفی ساده به سه گروه تمرین تناوبی شدید 30 ثانیه (HIIT-30)، تمرین تناوبی شدید 60 ثانیه (HIIT-60) و کنترل تقسیم شدند. برنامة تمرینی به مدت هشت هفته، هر هفته سه جلسه اجرا شد. برنامة گروه HIIT-30 شامل هشت وهلة 30 ثانیه‌ای دویدن با شدت 80 تا 90 درصد ضربان قلب بیشینه با استراحت دودقیقه‌ای در چهار هفتة اول، 10 وهله در هفتة پنجم و ششم و 12 وهله در هفته‌های هفتم و هشتم بود. برنامۀ تمرین گروه HIIT-60 شامل چهار وهلة 60 ثانیه‌ای دویدن با شدت 80 تا 90 درصد ضربان بیشینه با استراحت چهاردقیقه‌ای در چهار هفتة اول بود. به‌منظور رعایت اصل اضافه‌بار در هفته‌های پنجم و ششم یک وهله و در هفته‌های هفتم و هشتم یک وهلة دیگر اضافه شد. در مدت اجرای پژوهش، گروه کنترل برنامة ورزشی منظمی نداشتند. نمونه‌های خونی برای اندازه‌گیری آیریزین، فولیستاتین به روش الایزا و تعیین شاخص مقاومت به انسولین گرفته شدند. برای مقایسة میانگین شاخص‌ها از تحلیل واریانس یکطرفه و تی زوجی در سطح 05/0P≤ استفاده شد. نتایج: ارزیابی درون‌گروهی داده‌ها نشان داد که بین پیش‌آزمون و پس‌آزمون گروه تمرینات HIIT-30 و گروه تمرینات HIIT-60 در متغیرهای آیریزین و فولیستاتین، تفاوت معناداری وجود دارد (05/0P<). تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد که تمرینات HIIT-30 و HIIT-60 به افزایش معنادار در مقادیر آیریزین (05/0P<) و فولیستاتین (05/0P<) و کاهش معنادار شاخص مقاومت به انسولین (05/0P<) منجر شد. مقایسة تغییرات بین‌گروهی نشان داد که بین گروه تمرینات HIIT-30 و گروه تمرینات HIIT-60 از نظر تأثیر بر متغیرهای پژوهش، تفاوت معناداری وجود ندارد. نتیجه‌گیری: بر پایة نتایج این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که دو شیوة تمرین تناوبی شدید 30 و 60 ثانیه‌ای می‌تواند از راه افزایش سطوح آیریزین و فولیستاتین ضمن کاهش اضافه وزن و درمان چاقی سبب بهبود شاخص مقاومت به انسولین در مردان دارای اضافه وزن شود.