فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: ضربان قلب بیشینه یک شاخص فیزیولوژیکی به‌منظور کنترل شدت فعالیت بدنی در حوزة ورزش و توانبخشی ورزشی به‌شمار می‌رود. به‌دلیل مشکلات اجرایی اندازه‌گیری ضربان قلب بیشینه در آزمون‌های ورزشی فزاینده، این شاخص فیزیولوژیکی به‌وسیلة معادلات رگرسیونی برآورد می‌شود. اغلب منابع علمی از دو معادلة فاکس (سن - 220) و تاناکا (سن 7/0 -208) به‌منظور برآورد ضربان قلب بیشینه استفاده کرده‌اند که بر پایة داده‌های حاصل از جمعیت بزرگسال طراحی شده‌اند. بنابراین ممکن است این دو معادله در جمعیت کودک و نوجوان از دقت زیادی برخوردار نباشد. هدف این پژوهش اعتبارسنجی معادلات فاکس و تاناکا در برآورد ضربان قلب بیشینة پسران کودک و نوجوان است. مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر ضربان قلب بیشینه در آزمون درمانده‌ساز بروس تعدیل‌شده بر روی نوار گردان مجهز به دستگاه تحلیل گازهای تنفسی به روش مستقیم در 349 پسر 8 تا 18 سالة سالم اندازه‌گیری شد. در ادامه ضربان قلب بیشینه با استفاده از معادلات فاکس و تاناکا برآورد شد. به‌منظور اعتبارسنجی معادلات فاکس و تاناکا در مجموع آزمودنی و نیز آزمودنی‌های کودک و نوجوان، ضربان قلب بیشینة اندازه‌گیری‌شده و برآوردشده با همدیگر مقایسه شدند. برای این کار از همبستگی پیرسون، تی همبسته و توافق بلاند آلتمن استفاده شد. نتایج: با افزایش سن آزمودنی‌ها تغییر چشمگیری در ضربان قلب بیشینة پسران رخ نداد، به‌طوری‌که همبستگی منفی ضعیفی بین سن و ضربان قلب بیشینه دیده شد (05/0>P ،198/0 - =P). همبستگی معناداری بین ضربان قلب بیشینة اندازه‌گیری‌شده در روش معیار با معادلات فاکس (198/0=R) و تاناکا (198/0=R) دیده شد (05/0>P). با این همه، تفاوت معناداری بین ضربان قلب بیشینة اندازه‌گیری‌شده با ضربان قلب بیشینة برآوردشدة فاکس (32/6±23/5= میانگین اختلاف، معادل 7/2 درصد میانگین ضربان قلب بیشینه) و تاناکا (17/6±07/3- = میانگین اختلاف، معادل 44/1- درصد میانگین ضربان قلب بیشینه) دیده شد (05/0>P)، به‌طوری‌که معادلات فاکس و تاناکا به‌ترتیب به بیش‌تخمینی و کم‌تخمینی ضربان قلب بیشینه انجامید. همچنین نمودار بلاند-آلتمن حاکی از توافق پایین معادله‌های ضربان قلب بیشینة فاکس و تاناکا در مقایسه با روش معیار بود. در ادامه، با تقسیم آزمودنی‌ها به دو ردة سنی 8 تا 13 سال و 14 تا 18 سال تغییری در نتایج ایجاد نشد، به‌طوری‌که همبستگی معناداری بین ضربان قلب بیشینة معادلات فاکس و تاناکا با روش معیار مشاهده نشد (094/0 – 028/0 =R) (05/0<P). همچنین اختلاف معناداری بین ضربان قلب بیشینة معیار و معادلات فاکس و تاناکا دیده شد (ضربه در دقیقه 26/6 - 55/3 - = میانگین اختلاف) (05/0>P).نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد که در پسران کودک و نوجوان معادلات ضربان قلب فاکس و تاناکا از اعتبار کافی برخوردار نیستند. با این همه، در شرایطی که مجبور به برآورد ضربان قلب بیشینه هستیم، معادلة تاناکا از خطای برآورد کمتری برخوردار است. با توجه به نتایج این پژوهش، طراحی معادلة بومی به‌منظور برآورد ضربان قلب بیشینة پسران کودک و نوجوان ایرانی سودمند خواهد بود.