بررسی کیفیت خواب و عملکرد شناختی متعاقب تمرین ترکیبی هوازی-شناختی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس

نویسندگان

1 گروه علوم زیستی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه علوم زیستی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه فیزیولوژی ورزش، دانشکده تربیت بدنی وعلوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 گروه مغز و اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیمارستان امام حسین، تهران، ایران

5 گروه مغز و اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیمارستان امام حسین، تهران، ایران

doi
10.48308/joeppa.2023.233410.1199
چکیده

زمینه و هدف: فعالیت ورزشی یکی از مداخلات امیدوار‌کننده با تأثیرات مثبت بر کیفیت خواب و عملکرد‌ شناختی در بیماران مولتیپل اسکلروزیس (ام‌اس) است. با توسعه برنامه های متنوع ورزشی از جمله برنامه‌های ترکیبی جسمانی-شناختی، به نظر می‌رسد این نوع مداخله‌های ترکیبی تمرینی بتواند اثر‌بخشی بهتری در بیماران تحلیل دهنده عصبی، مانند بیماری ام‌اس، داشته باشد. در همین راستا هدف از این پژوهش بررسی کیفیت خواب و هوشیاری روانی حرکتی بیماران ام‌اس با انجام یک دوره تمرین ترکیبی هوازی-شناختی (برایتونیک) و تمرین متداول هوازی (ایروتونیک) بود.مواد و روش‌ها: 30 بیمار (22 زن و 8 مرد) از نوع عود و بهبود و میزان ناتوانی (EDSS) کمتر از 4، و میانگین سن 36/9± 66/36 سال، میانگین قد 30/6± 5/164 سانتی متر، میانگین وزن 80/9± 43/65 و میانگین شاخص توده بدنی 02/3± 02/24 کیلوگرم بر متر مربع، به صورت تصادفی به 3 گروه 10 نفره تمرین برایتونیک، تمرین ایروتونیک و کنترل بدون تمرین، تقسیم شدند. دو گروه برایتونیک و ایروتونیک، به مدت 10 هفته، (20 جلسه)، و هر هفته دوجلسه، تمرینات ورزشی مربوطه را در منزل و به صورت آنلاین انجام دادند که این فرایند شامل 10 دقیقه گرم کردن، 15 تا 35 دقیقه فعالیت ورزشی و پنج دقیقه سرد کردن، بود. در پیش‌آزمون و همچنین پس از 10 هفته تمرین آنلاین در منزل (پس‌آزمون)، آزمون هوشیاری روانی حرکتی (PVT) و کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI)، در بیماران داوطلب مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. برای بررسی داده-ها از آمار توصیفی (میانگین ± انحراف معیار) استفاده شد. برای بررسی تفاوت بین سه گروه و نیز تفاوت‌های درون‌گروهی قبل و بعد از دوره تمرینات، از آزمون تحلیل واریانس تکراری با عامل بین‌گروهی استفاده شد و سطح معنی‌داری 05/0≥ Pدر نظر گرفته شد.نتایج: علیرغم مشاهده بهبود نسبی در بیشتر متغیرهای آزمون PVT در گروه برایتونیک نسبت به گروه ایروتونیک و کنترل، ولی این تغییرات معنی‌دار نبود. همچنین در آزمون PSQI نیز با اینکه بهبود یک نمره‌ای در کیفیت خواب بیماران گروه برایتونیک و ایروتونیک مشاهده شد ولی تغییرات آن معنی‌دار نبود. نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد اگرچه تکرار کلمات انگیزشی همراه با حرکات هوازی در یک دوره کوتاه تمرینی، تاثیر معنی‌داری بر میزان کیفیت خواب و سطوح هوشیاری روانی حرکتی بیماران ام‌اس ندارد، ولی به دلیل روند رو‌به‌بهبود در گروه تمرین برایتونیک، احتمالا برای معنی‌دار شدن تغییر در این متغیرها نیاز به مدت یا شدت بیشتر فعالیت و یا بررسی دیگر مداخلات میباشد.واژه های کلیدی: ام‌اس، ایروتونیک، برایتونیک، تکلیف دوگانه، رشد عصبی، بار شناختی