گونههای مشترک احادیث کلامی، در منابع حدیثی؛ مطالعه موردی: الکافی و صحیحین
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران
doi
10.22054/ajsm.2023.72734.1911چکیده
کتاب کافی اثر شیخ کلینی یکی از کتب اربعۀ شیعه محسوب میشود و برای امامیه از جایگاه رفیعی برخوردار است. اهل سنت برای کتب مشهور صحاح و بهویژه صحیحین یعنی صحیح بخاری و صحیح مسلم چنین ارزشی قائلاند. در این پژوهش به دنبال یافتن گونههای مختلف احادیث مشترک اعتقادی در کتب اصول کافی و صحیحین اهل سنّت بودهایم. ازآنجاکه چنین مطالعه موردی یا مشابه آن را در مقالات نیافتیم ذکر پیشینهای برای آن امکانپذیر نیست. درهرصورت، تحقیق در زمینه اشتراک روایی علاوهبر افزایش دانش، از جنبۀ تقریب نیز دارای اهمیت است. در این پژوهش کتابخانهای، بررسی در حیطههای اصلی شامل مباحث خداشناسی و توحید (مانند وجود خدا، وحدانیت، تبیین صفات الهی، رابطه اسماء و صفات با ذات الهی، ...)، عدل (مانند جبر و تفویض، مسئله شرور و ...)، نبوت و قرآن (مانند پیامبری نبی اکرم (ص)، عصمت، خاتمیت، حدوث و قدم قرآن، تحریف قرآن و ...)، امامت (مانند مسئله جانشینی پیامبر، واقعۀ غدیر، تصریح به ائمۀ هدی علیهمالسلام و ...) و معاد (مانند سرای دیگر، بهشت و دوزخ و ...) انجام شد. سرانجام پس از یافتن بابهای اعتقادی در کتب موردنظر، احادیث اعتقادی مشترک استخراج و احصاء شدند که جمعاً 39 موضوع مشترک را در بر میگیرند. پس از تعیین گستره روایی، گونهشناسی این روایات مشترک تبیین شد، بیشترین گستره را گونه خداشناسی و توحید داشت.
