تحلیل معنای قالیچه محرابی «سلیمان نبی» با روش آیکونولوژی
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، معاون پژوهشی خانه هنرمندان تهران
3 دانشگاه تهران- دانشکده مطالعات تطبیقی
doi
10.22059/jfava.2021.315566.666629چکیده
با خوانش متون هنری به شکل نظاممند، میتوان اندیشهی دورهای که اثر هنری در آن خلق شده است را بهتر شناخت. از جمله این متون، قالی و قالیچههای محرابی است که در دوره صفویه جایگاه ویژهای دارد. اکثر قالیچههای محرابی در دوره صفویه با آیه آمنالرسول یا آیهالکرسی آغاز میگردد؛ ولیکن در این بین تعدادی قالیچه موجود است که با نام سلیمان قسمتی از آیه 30سوره نمل آغاز میگردند. حال پرسشی که مطرح میشود این است، چرا در دورهای خاص این متن جانشین دیگر متون میشود؟ برای رسیدن به پاسخی مطلوب، نیاز است معنای متن دریافت گردد. این گذار از صورت ظاهریِ قالیچه و درک معنای نهفته در آن، فرایندی است که به روش آیکونولوژی قابل تحصیل است. پس از مطالعه قالیچه به روش توصیفی تحلیلی و گردآوری اطلاعات با توجه به اسناد موجود در کتابخانه و سایتهای اینترنتی و با روش آیکونولوژی، شبکهای از معانی ایجاد میگردد، که در ارتباط با کل اثر میتواند بیانگر تفکرات آیینی- اسطورهای با مفهومی اسلامی باشد. بنابراین بهنظر میرسد حضور نام سلیمان در آستانه در کنار قسمتی از سوره انعام و فرم محراب علاوه بر مفهوم عروج، دلالت به مفهوم شهریاری در مفهوم ایرانی-اسلامی آن و مشروعیت بخشی به حکومت پادشاهان صفوی را دارد.