بازنمایی دلدادگان شرقی در تصویرسازیهای رباعیات خیام
نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنر و معماری- دانشگاه خوارزمی
doi
10.22059/jfava.2020.264003.666002چکیده
سنت تصویرگری رباعیات خیام در زبان فارسی برخلاف شاهنامه و خمسه نظامی برخاسته از سنت نگارگری ایرانی نیست، بلکه بیشتر باید آنرا پدیدهای خارجی دانست. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است و گردآوری اطلاعات آن به روش کتابخانهای و به شیوه اسنادی- تاریخی صورت گرفته است و به بررسی بیش از 20 نسخه انگلیسی مصور رباعیات خیام و چند نسخه فارسی میپردازد. پرسش اصلی این مقاله اینست که چه رابطهای میان نقش معروف لیلی مجنون و رباعیات خیام وجود دارد؟ آیا این نقش برگرفته از سنت بازنمایی دلدادگان در نگارگری ایرانی است؟ بازنمایی دلدادگان یا عشاق یکی از مهمترین ایدههای بصری شده رباعیات است، که بخشی از این ادراک نتیجه ترجمه بینازبانی و بیننشانهای است. مقاله بر اساس نظریه بازنمایی استوارت هال، مطالعه در بافت گفتمانی اشعار و در نظر گرفتن شرایط اجتماعی و فرهنگی اروپای قرن نوزدهم به این فرضیه پاسخ میدهد که تصویرسازی دلدادگان در رباعیات و برجسته کردن عناصر اروتیک در این بازنماییها ادامه تفکر شرقانگارانه غربیها از شرق هزار و یک شبی است و بازنمای ذهنیت غربیان از مفهوم عشق و دلدادگی با توجه به چارچوبهای اخلاقی و عرفی آنان است که با مفهوم دلدادگی در جامعه ایرانی متفاوت است.
