پژوهشی در سنگنگارههای نهبندان، نمونه موردی سنگنگاره نخلستان
نویسندگان
1 هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند
doi
10.22059/jfava.2019.288193.666309چکیده
اغلب پژوهشگران سنگنگارهها را جزء هنرهای تجسمی محسوب میکنند. یکی از سنگنگارههای ارزشمند در خراسانجنوبی، سنگنگاره نخلستان در نهبندان است. این مجموعه دارای نقوشی تجریدی و فیگوراتیو با مضامین متعدد، بر چهار قطعه سنگ منفرد، پراکنده و نزدیک هم میباشند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات، با شیوه کتابخانهای و میدانی انجام شده است. از جمله اهداف پژوهش، بررسی و معرفی نقوش نخلستان، مقایسه تطبیقی با نقوش دیگر در داخل کشور و تحلیل صورت و معنای برخی نقشمایههای حجاری شده است. پژوهش حاضر بهاین نتیجه رسیده است که چهار قاب سنگنگارههای نخلستان، اگر چه دارای تفاوتهایی در نقش، فرم و نشانه هستند؛ ولی با مقایسهتطبیقی بهعمل آمده میان نقوش این سنگنگارهها با نقوش سفال، اثر مُهر و سنگنگارههای دیگر، میتوان گفت به احتمال تمامی نگارهها متعلق به عصر مفرغ(۳۰۰۰تا۱۵۰۰ق.م) هستند. از نظر موضوعی نقوش سنگنگارههای نخلستان به گیاهی، جانوری، انسانی و نشانه طبقهبندی میشوند. در مبحث نشانهها پیشنهاد گردید که نماد آنخ (زندگی جاوید) در مصر باستان، با تحولاتی که داشته، به شکل کوبههای ویژه زنان و مردان در درب خانههای سنتی ایرانی تا دوره قاجاریه برجای مانده است.