فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: اندازه‌گیری دقیق آمادگی قلبی-تنفسی (VO2max) از اهمیت زیادی در علوم ورزشی برخوردار است. اندازه‌گیری مستقیم VO2max با استفاده از دستگاه تجزیه‌وتحلیل گازهای تنفسی به‌دلیل هزینة زیاد، زمان‌بر بودن، نیاز به کارشناس و احتمال بروز برخی مخاطرات قلبی-تنفسی حین اجرای آزمون ورزشی فزاینده نمی‌تواند چندان عملیاتی و فراگیر باشد. برآورد VO2max با استفاده از معادلات مبتنی بر شاخص ضربان قلب (HRindex) یکی از روش‌های پرکاربرد در میادین ورزشی است که می‌تواند VO2max افراد را بدون نیاز به تحلیل گازهای تنفسی برآورد کند. با این همه، این کار نیازمند آن است که ضربان قلب استراحت و بیشینه به‌طور دقیق و با کمترین خطا اندازه‌گیری شود. هدف از پژوهش حاضر سنجش روایی معادلاتVO2max  مبتنی بر شاخص ضربان قلب در پسران نوجوان است. مواد و روش‌ها: در پژوهش مقطعی حاضر 157 پسر سالم نوجوان با میانگین سنی 35/1±92/14 سال، شاخص تودة بدن 5/4±39/21 کیلوگرم/متر مربع و VO2max معادل 67/6±80/41 میلی‌لیتر/کیلوگرم/ دقیقه از مدارس متوسطة اول و دوم در سطح شهر همدان داوطلبانه شرکت کردند. ابتدا ضربان قلب استراحت و متغیرهای ترکیب بدن آزمودنی‌ها به روش استاندارد اندازه‌گیری شد. ضربان قلب بیشینه و VO2max آزمودنی‌ها (روش معیار) در آزمون ورزشی فزایندة بروس تعدیل‌شده روی نوار گردان مجهز به دستگاه تجزیه‌وتحلیل گازهای تنفسی اندازه‌گیری شد. همچنین VO2max آزمودنی‌ها با استفاده از معادلات منتخب شاخص ضربان قلب، برآورد شد. به‌منظور ارزیابی روایی معادلات شاخص ضربان قلب در برآورد VO2max، از روش‌های آماری ضریب همبستگی پیرسون، آزمون t همبسته و توافق بلاند - آلتمن استفاده شد. نتایج: همبستگی معناداری بین VO2max اندازه‌گیری‌شده به روش معیار و روش معادلات شاخص ضربان قلب مشاهده شد (05/0 >P، 328/0 = R). با این همه، اختلاف معناداری (01/0>P) بین VO2max روش معیار و معادلات شاخص ضربان قلب (میلی‌لیتر/کیلوگرم/دقیقه 45/5- 34/3 = میانگین اختلاف) دیده شد. به‌طوری‌که هر دو معادلة برآوردی به کم‌تخمینی VO2max به‌ترتیب به مقدار 93/17±36/11 و 39/16±84/5 درصد در پسران نوجوان منجر شد. همچنین نتایج نمودار بلاند - آلتمن حاکی از توافق ضعیف معادلات رگرسیونی غیربومی با روش معیار بود. نتیجه‌گیری: معادلات مبتنی بر شاخص ضربان قلب منتخب به‌منظور برآورد VO2max پسران نوجوان سالم از اعتبار کافی برخوردار نیست، به‌طوری‌که هر دو معادله به‌طوری معناداری به کم‌تخمینی VO2max منجر شد. بنابراین طراحی معادلات شاخص ضربان قلب ویژة نوجوانان جهت برآورد VO2max توصیه می‌شود.