فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: عامل رشد اندوتلیال عروق (VEGF) مهم‌ترین شاخص آنژیوژنز است که ممکن است در پاسخ به فعالیت ورزشی افزایش پیدا کند. با این همه، آثار حاد فعالیت ورزشی بر این شاخص متناقض گزارش شده است. ازاین‌رو هدف تحقیق حاضر فراتحلیل حاضر بررسی اثر حاد فعالیت ورزشی بر VEGF گردش خون در بزرگسالان است. مواد و روش‌ها: به‌منظور استخراج مقالات اصیل، جست‌وجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed ,Scopus ,Web of Science، مرکز جهاد دانشگاهی، مگیران و Google Scholar تا تاریخ 10 اسفند 1401 برای مطالعات فعالیت ورزشی حاد بر سطوح گردش خونی VEGF انجام گرفت. معیارهای ورود به فراتحلیل شامل مطالعات چاپ‌شده در مجلات فارسی‌زبان و انگلیسی‌زبان، مطالعات با آزمودنی‌های انسان با میانگین سنی بیشتر از 18 سال، مطالعات بررسی‌کنندۀ اثر حاد فعالیت ورزشی و مطالعات با اندازه‌گیری مقادیر سرمی یا پلاسمایی VEGF بود. برای تعیین اندازة اثر مقادیر تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) و فاصلة اطمینان 95 درصد (CIs) با استفاده از نرم‌افزار CMA2 محاسبه شد. سطح ناهمگونی با استفاده از آزمون I2 و سوگیری انتشار نیز با آزمون Egger بررسی شد. همچنین تحلیل زیرگروهی برای وضعیت سلامتی (دارای بیماری مزمن و سالم) و نوع فعالیت ورزشی (هوازی، مقاومتی و تناوبی با شدت بالا) انجام گرفت.  نتایج: روی‌هم‌رفته 27 مقاله (49 مداخلة ورزشی) شامل 704 آزمودنی وارد فراتحلیل حاضر شدند. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که فعالیت ورزشی حاد به تغییرات معنادار در VEGF بلافاصله پس از فعالیت ورزشی نسبت به پیش از فعالیت ورزشی منجر نمی‌شود [14/0P= ,(40/0 تا 05/0CI: -) 17/0]. نتایج تحلیل زیرگروهی بر پایة وضعیت سلامت آزمودنی نشان داد که فعالیت ورزشی اثر معناداری بر VEGF در افراد سالم نداشت [40/0 P=،10/0SMD: ]، درحالی‌که تمایل به افزایش VEGF در بیماران شد [05/0 P=،30/0SMD: ]. نتایج تحلیل زیرگروهی بر پایة نوع فعالیت ورزشی نیز نشان داد که فعالیت ورزشی مقاومتی [008/0P=، 58/0SMD: ] به افزایش معنادار و فعالیت ورزشی تناوبی با شدت بالا [06/0P= ,29/0SMD: ] به افزایش غیرمعناداری VEGF منجر می‌شود، درحالی‌که اثر فعالیت ورزشی هوازی [95/0P= ,009/0SMD: ] معنادار نبود. نتیجه‌گیری: روی‌هم‌رفته یافته‌های فراتحلیل حاضر نشان می‌دهد که نوع فعالیت ورزشی نقش مؤثری در پاسخ VEGF به فعالیت ورزشی حاد ایفا می‌کند. فعالیت ورزشی مقاومتی و تناوبی با شدت بالا ممکن است به افزایش VEGF گردش خون بلافاصله پس از فعالیت ورزشی منجر شوند، درحالی‌که فعالیت هوازی تأثیر چشمگیری ندارد. همچنین فعالیت ورزشی ممکن است VEGF را در افراد با بیماری‌های سوخت‌وسازی-قلبی افزایش دهد، درحالی‌که در افراد بدون بیماری مزمن مؤثر نباشد.