خوانش روابط بیشمتنی در قالی ایلام با تکیه بر آرا ژرار ژنت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی دانشگاه هنر تهران
2 استادیار دانشکده هنر و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد
doi
10.22059/jfava.2019.290699.666337چکیده
قالی ایلام بهمثابه یکی از آثار هنری ایران که تاکنون آنگونه که باید بدان پرداخته نشده، مجموعهی متکثری از متون هنری را شامل میشود که معنای آن را شکل میدهند. به همین جهت درک معنای پنهان آن بر اساس مجموعهی پیشمتنهای تشکیلدهندهی آن و روابط آنها با متن نهایی میسر میشود. در مواجهه با یک اثر هنری اینچنین، مطالعهی چگونگی شکلگیری معنا در آن از طریق درک معنا و تغییر و تحول متنهای پیشینِ شکلدهنده به آن میسر است، یکی از روشهایی که چنین فهمی را به همین ترتیب میسر میکند، روش نقد بیشمتنی مطرحشده توسط ژرار ژنت است. دادههای موردنیاز برای این پژوهش از طریق مشاهده تصویر و تجزیه آن به اجزا تشکیلدهندهاش و اطلاعات موردنیاز برای تحلیل آن از طریق مطالعات کتابخانهای فراهم آمد و درنهایت مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در طراحی این قالیها، هنرمند ایلامی آگاهانه یا ناآگاهانه تحت تأثیر دستاوردهای فرهنگی مکان-زمان زیستش، با ترکیب متونی از نظامهای فرهنگی ایران باستان و اسلامی به انحا گوناگون، متنی را خلق کرده که هم در راستای هدف طراحیاش یعنی تبلیغ معنای پنهان اثر، موفق بوده و هم پیونددهنده دو نظام فرهنگی ایرانی و اسلامی است.