شکاف‌های اجتماعی درون قومی و پیامدهای سیاسی آن: مطالعه موردی قوم عرب

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران، ایران

2 دانشجوی دوره دکتری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

3 استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران

4 عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.30479/psiw.2024.19333.3268
چکیده

چکیدههدف: گروه‌های قومی در ایران دارای شکاف‌های اجتماعی درونی هستند که بر زیست سیاسی آن‌ها تأثیرگذار است. عرب‌های ساکن ایران نیز از این قاعده مستثنی نیستند و علی‌رغم وحدت زبانی و مذهبی دارای برخی شکاف‌های اجتماعی درونی هستند که پیامدهای سیاسی را در سطوح مختلف با خود همراه دارد. بررسی این شکاف‌ها و پیامدهای سیاسی آن دغدغه اصلی این نوشتار است. در همین راستا سوال خود را اینگونه مطرح کردیم که عرب‌های ساکن ایران دارای چه شکاف‌های اجتماعی درون قومی هستند و این شکاف‌ها چه پیامدهای سیاسی برای آن‌ها را بدنبال داشته است؟روش: این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و تکنیک مصاحبه انجام شده است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد شکاف‌های اجتماعی سنتی و مدرنی مانند "شکاف عشیره‌ای" ؛ شکاف شهر – عشیره" ؛ شکاف‌ نسلی"؛ شکاف جنسیتی" در کنار برخی شکاف‌های سیاسی مانند"شکاف ایدئولوژیک و سازمانی" که می‌توان آن-ها را ذیل دو کلان شکاف "سنت – نوگرایی" و شکاف "همگرایی – واگرایی" دسته‌بندی کرد؛ در میان عرب‌ها باعث شده است که هویت سیاسی عرب‌ها هویتی متکثر باشد.نتیجه‌گیری: از ابتدای شکل ‌گیری جنبش‌های قومی یکی از عوامل مهم در عدم موفقیت برخی جریان‌های تجزیه طلب در همراه کردن همه گروه‌های قومی وجود تکثر درون قومی و جریان‌های سیاسی متنوع درون قومی است.