فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوره سلجوقی یکی از مهم‌ترین دوران شکوفایی هنراسلامی سده‌های ۵ و۶ ه.ق ایران در خصوص هنر شیشه است که از آن جمله می‌توان به صراحی‌ها به عنوان یکی از پرکاربردترین ظروف شیشه‌ای اشاره کرد. مطالعه بر روی فرم و تزیینات این آثار شیشه‌ای می‌تواند رهیافتی در مطالعه هنر شیشه سلجوقی باشد. این پژوهش برآن است تا با بررسی فرم و ریخت صراحی‌ها از منظر ریخت ‌شناسی که یکی از رویکردهای رایج معاصر در حوزه نقد ادبی و از زیر شاخه‌های ساختارگرایی است بپردازد. بدین منظور در جستجوی یافتن پاسخ این پرسش اساسی که "صراحی‌های شیشه‌ای سده‌های ۵ و۶ ه.ق ایران به لحاظ عناصر فرمی ثابت (مخزن و گردن) و متغیر (تزیینات) دارای چه ویژگی‌های بصری بوده‌اند" به جمع‌آوری نمونه‌ها، طبقه‌بندی و بررسی آن‌ها اقدام شده است. این پژوهش بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی-تحلیلی شکل گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که فرم مخزن در سه حالت کلی اشکی، شلجمی و گوشتکوبی ساخته شده و بیشترین حجم تزیینات را دارا می‌باشند. تزیینات این قسمت در دو بخش انتزاعی و شمایلی- انتزاعی قابل پیگیری است. فرم گردن نیز به صورت استوانه‌ای بلند و باریک ساخته شده که اغلب فاقد تزیینات بوده و شامل نوار افزوده و گاهی دارای لبه می‌باشد.