طراحی مدل موانع توسعه کارآفرینی خرد روستایی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد کارآفرینی و نوآوری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

3 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

doi
10.22077/vssd.2026.10367.1338
چکیده

کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکارهای خرد در حوزه صنایع دستی به‌عنوان یک راهبرد حیاتی برای تنوع‌بخشی به معیشت، کاهش بیکاری، و جلوگیری از مهاجرت روستاییان شناخته می‌شود. این اهمیت به‌ویژه در استان مازندران که بخش کشاورزی آن با چالش‌های اقلیمی و کاهش سهم اشتغال مواجه است، دوچندان می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی موانع توسعه کارآفرینی خرد در واحدهای صنایع‌دستی روستایی استان مازندران با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از نظر ماهیت، توصیفی– تحلیلی است که با روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را ۲۶۹۰ نفر از کارآفرینان دارای مجوز فعال در واحدهای صنایع‌دستی روستایی استان مازندران تشکیل دادند. حجم نمونه با استفاده از نرم‌افزار G-Power برابر با ۲۴۶ نفر تعیین شد و نمونه‌ها از طریق روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی چندمرحله‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بود که پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. همچنین، روایی صوری و محتوایی پرسشنامه بر اساس نظر جمعی از خبرگان و متخصصان حوزه کارآفرینی دانشگاه مورد تأیید قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Smart PLS V.3 استفاده شد یافته‌ها نشان داد که براساس ضریب مسیر و واریانس استخراج شده موانع مدیریتی-ساختاری (با ضریب مسیر 822/0) و موانع آموزشی-ارتباطی (820/0) از مهمترین موانع بوده است. موانع تکنولوژیکی و فنی، موانع حمایتی-اقتصادی ، موانع فردی-روانشناختی و موانع سیاسی-نهادی به ترتیب در اولویت‌های بعدی بوده است. نتایج مطالعه بر ضرورت توجه هم‌زمان به ابعاد مختلف موانع در سیاست‌گذاری‌های مرتبط با توسعه کارآفرینی خرد دلالت دارد. در این راستا اصلاح و ساده‌سازی قوانین و مقررات مربوط به ثبت کسب‌وکار و دریافت مجوز راه‌اندازی کسب‌وکار خرد روستایی، استقرار شرکت دانش بنیان کشاورزی و صنایع خرد روستایی با حمایت پارک‌های علم و فناوری برای جوانان روستایی و فارغ‌التحصیلان کشاورزی همراه با معافیت‌های مالیاتی و تسهیلات بیمه‌ای پیشنهاد می‌‌شود.