ارزیابی اثربخشی اقتصادی طرح مدیریت به‌هنگام باغ‌های پسته

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، پژوهشکده پسته، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رفسنجان، ایران.

2 استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار، دکترای ترویج و آموزش کشاورزی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 استادیار، دکترای باغبانی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22077/vssd.2025.9666.1323
چکیده

نظر به اهمیت پسته به‌عنوان یکی از محصولات مهم باغی کشور و به‌منظور ارتقای سطح دانش فنی و مهارت باغ‎داران، طرح مدیریت به‌هنگام باغ‌های پسته، در قالب سایت‎های جامع الگویی تولیدی- ترویجی و با راهبری معاونت آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات در 13 استان پسته‌خیز کشور به اجرا درآمد. در این بین، بررسی اثرات و پیامدهای اجرای هر فعالیت ترویجی از ابعاد مختلف، به‌ویژه از بعد اقتصادی دارای اهمیت بسیار است. در پژوهش حاضر اثربخشی اقتصادی طرح مدیریت به‌هنگام باغ‌های پسته مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های مورد نظر با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخت از 21 کشاورز عضو سایت‎های اصلی، 41 کشاورز عضو واحدهای تابعی و 19 کشاورز غیرعضو در 13 استان پسته‎خیز کشور جمع‎آوری شد. برای تحلیل نتایج از روش تجزیه‎واریانس، بودجه‌بندی جزئی و رگرسیون چندمتغیره استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان داد که عضویت در سایت‎های الگویی باعث افزایش سودآوری تولید پسته تا حدود دو برابر شده و استفاده از این روش دارای توجیه اقتصادی است. همچنین، کشاورزان عضو واحدهای تابعی نسبت به اعضای سایت‌های اصلی از سودآوری کمتری برخوردار بوده‎اند. این موضوع نشان می‌دهد که استفاده از روش‌های مدرن کشاورزی بایستی به طور کامل صورت گیرد تا بتواند پاسخگو بوده و باعث افزایش سودآوری در این بخش شود. در این خصوص دو موضوع وجود زیرساخت‎های فیزیکی و علمی لازم و تراکم دانش کافی بایستی مورد توجه قرار گیرد.