فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، محدودیت‌ها و موانع متعددی به صورت برونزا بر اقتصاد ایران تحمیل شده است. اقتصاد مقاومتی به عنوان یک راه حل، جهت برون رفت و مقابله با این موانع و محدودیت‌ها مطرح گردیده است. از آنجایی که بخش تعاون، خصوصاً تعاونی‌های تولیدی و توسعه آن‌ها نقش عمده ای در اقتصاد مقاومتی دارد؛ بنابراین، مطالعه، معرفی دقیق و برآورد شاخص توسعه تعاونی‌های تولیدی و شناسایی عوامل کلان اقتصادی مؤثر بر آن از اهمیت خاصی برخودار است. با این هدف، در مقاله حاضر شاخص توسعه تعاونی­های تولیدی به عنوان یکی از نهادهای اقتصاد مقاومتی برآورد و عوامل اقتصاد کلان مؤثر بر آن­ تبیین شده است. در این راستا، با استفاده از روش منطق­فازی به برآورد شاخص توسعه تعاونی­های تولیدی در 5 بخش مختلف شامل تعاونی­های فرش دستبافت، صنعتی، کشاورزی، معدنی و مجموع تعاونی­های تولیدی استان­های ایران در بازه زمانی 1390-1397 پرداخته شد. سپس با استفاده از روش داده­های تابلویی عوامل اقتصاد کلان مؤثر بر توسعه تعاونی­های تولیدی در بخش­های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. نتایج رویکرد منطق فازی نشان می­دهد که به طور متوسط در بازه زمانی مورد بررسی استان‌های خراسان رضوی در حوزه تعاونی­های معدنی، مازندران در حوزه تعاونی­های کشاورزی، آذربایجان شرقی در حوزه تعاونی­های صنعتی و استان خراسان رضوی در مجموع تعاونی­ها در کشور جایگاه بالاتری را دارند. به عبارت دیگر این استان­ها به طور متوسط بیشترین شاخص توسعه تعاونی­ها را در بین استان­های دیگر کسب کردند. در مقابل استان­های ایلام در حوزه تعاونی­های معدنی، قزوین در حوزه تعاونی‌های کشاورزی، صنعتی و در مجموع تعاونی­ها پایین‌ترین جایگاه را داشتند. نتایج حاصل از برآورد مدل داده­های تابلویی در استان­های کشور نشان می­دهد که ارزش افزوده بخش­های مختلف تولیدی بر میزان شاخص توسعه تعاونی­ها اثر مثبت و معناداری دارد. در مقابل شاخص قیمت مصرف­کننده و نرخ ارز در بیشتر مدل­ها اثر منفی و معناداری بر شاخص توسعه تعاونی­های تولیدی دارد. بر این اساس پیشنهاد می‌شود برای افزایش تاب‌آوری اقتصاد با سیاست‌های مناسب پولی و مالی و سیاست‌های جانب عرضه، نوسانات شدید در نرخ ارز کنترل و نرخ تورم مهار شود.