برنامه های میان‌مدت در روستاهای پیراشهری: مورد مطالعه روستای کلاته یاوری شهرستان بجنورد

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده علوم انسانی دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

3 استادیار جفرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کوثر بجنورد،بجنورد. ایران

doi
10.22077/vssd.2025.8398.1284
چکیده

امروزه شــهرها تـوان فراهـم کـردن زیرسـاختهای لازم بـرای جمعیـت مهاجر روستایی جدیـد را ندارنـد و ایـن عامـل باعـث رانـده شـدن جمعیـت جدیـد بـه سـمت پیرامـون آنهـا می شـود و درنتیجه موجب تبدیـل بسـیاری از روسـتاها بـه کارکـرد سـکونتی خوابگاهـی در مناطق پیراشهری می‌شـود. ازین جهت، باید توجه ویژه‌ای به روستاهای پیراشهری نمود تا با تقویت آنها، از تبدیل شدن به روستاهای خوابگاهی و ایستا جلوگیری کرد. در این راستا، این پژوهش در نظر دارد با تدوین برنامه 5 ساله برای روستای کلاته یاوری، از مشکلات احتمالی پیش‌رو به علت مهاجرت زیاد جمعیت جلوگیری کرده و نقش مهم و فعال برای این روستا متصور شود. همچنین، تدوین این برنامه باعث نهادینه شدن اهمیت برنامه‌ریزی و داشتن چشم‌انداز 5 ساله برای مسؤولین مربوطه، به ویژه شوراها و دهیاری می‌گردد. روش این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی- تحلیلی می‌باشد. برای گردآوری اطلاعات نیز از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی (پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده) استفاده شده است. همچنین از گروه کانونی و روش کیفی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده گردیده است. قلمرو جغرافیایی این تحقیق، روستای کلاته یاوری از روستاهای حریم شهر بجنورد می‌باشد. نرخ رشد جمعیت این روستا در 4 دوره سرشماری، 3/7 درصد بوده است که نشان از مهاجرپذیری بالا می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان داد که موقعیت روستای کلاته یاوری در حریم شهر بجنورد باعث شده تا میزان مهاجرت به این روستا افزایش یافته و باعث بروز مسائل و مشکلات زیادی شده است. طبق نتایج SWOT نقاط قوت و تهدید این روستا بیشتر از نقاط قوت و فرصت می‌باشد. بنابراین مهمترین استراتژی‌ در تدوین راهبردهای توسعه این روستا، استراتژی‌ تدافعی است. طبق نتایج تحقیق، به ترتیب، ایجاد و ارتقاء خدمات، زیرساخت‌ها و امکانات مورد نیاز روستا، توسعه بخش صنعتی-کارگاهی روستا، بازنگری و اجرای مرحله دوم طرح هادی روستایی، بهبود وضعیت محورهای ارتباطی به شهر بجنورد و روستاهای اطراف، ارتقاء سطح ایمنی روستا و ارتقاء شاخص‌های اجتماعی و فرهنگی روستا، مهمترین راهبردهای توسعه روستای کلاته یاوری هستند. برنامه ریزی روستاهای پیراشهری و توسعه آنها، یک اقدام برد- برد است، چرا که از یک جهت باعث توسعه با برنامه روستا می‌شود و از سوی دیگر نیازهای شهر مرکزی را تعیین کرده و در صورت نیاز، جمعیت سرریز را به صورت از پیش‌تعیین شده در خود جای می‌دهد.